Četrdeset devet godina poslije: Splićani na mjestu sudbine

Neke stvari ponavljaju se u vremenu na jedan gotovo nestvaran način, pronalaze se datumi, sudbine, timovi. Ova slika je iz 20. aprila 1977, Jugoplastika je postala šampion Jugoslavije u Hali sportova na Novom Beogradu koja je bila dom Partizana sve do 1991. godine. Ali nije igrala sa Partizanom, pobijedila ga je ranije u sezoni što je bio veliki udarac, jer Partizan je sa Kićanovićem i Dalipagićem već bio šampion 1976. i smatran ponovo favoritom. Ali te sezone je bio treći, bitka se vodila između novog hita Bosne i naravno Jugoplastike, dok je četvrti bio još jedan novi tim koji je nadolazio, Cibona.

Ali kako se stiglo do ovog "aprila u Beogradu" što je već uveliko bio muzički hit te velike Jugoslavije? Bosna je bila prva cijele sezone, a pobjedom u Splitu od 15 razlike pobjegla je četiri boda. Ekipa mladog trenera Tanjevića igrala je fantastično, dominirali su Mirza Delibašić, Žarko Varajić i super talentovani centar Raša Radovanović. Ali kad su trebali da stave tačku protiv Jugoplastike u Sarajevu izgubili su 95:110, vraćeno im je istom mjerom! I tada nastaje panika, branjena je ta jedna pobjeda viška, a jedina opasnost bilo je gostovanje u Zadru.

Vrući parket u Jazinama, Zadar višestruki šampion, ali te sezone u grčevitoj borbi za opstanak. Preregistrovali su svog najvećeg sina Kreša Ćosića iz Olimpije, da bi ih spasio u finišu sezone, a on sam je pravio svu razliku svijeta. Tanjević nam je pričao kako je bio noć pred meč u njegovoj kući u Zadru, kako su se šalili kao stari drugovi, ali da je znao da ga čeka pakao na parketu. I zaista, Zadar je dobio Bosnu dva razlike nakon drame, donio Jugoplastici potpuno poravnanje na vrhu.

Bosna je tada prišao Kreši i rekao mu skoro u suzama da je srušio sve ono što su oni godinama stvarali. A Krešo njemu "stari, neće ni Jugoplastika ovdje proći". Ali Zadar je već osigurao spas, pa iako je Krešo grizao očito da je nalog bio da se propusti veliki rival iz Dalmacije. I završilo se u totalnom egalu. To je značilo da Bosna i Jugoplastika moraju odigrati meč za šampiona na neutralnom terenu, tada još nije bilo plej ofa, uveden je četiri godine kasnije, 1981/82.

I odlučeno je da se igra baš u Hali sportova na Novom Beogradu, u srijedu 20. aprila 1977. Majstorica za prvaka, tada se taj naziv prvi put koristi, kasnije će postati neizbježan u plej ofu. Bio je sunčan taj 20. april, proljeće u punom jeku, cijela Jugoslavija je čekala. Dan prije utakmice Tanjević je sa svojim stručnim štabom šetao Beogradom i naletio na jednom kiosku na knjigu "Ljudi sa 4 prsta" koja je tada bila hit, o ljudima iz istočne Evrope koji su emigrirali i bili na margini u zapadnim zemljama. Odmah je kupio, kad unutar kioska lično autor Miodrag Bulatović, gost kod tog prodavca.

Čak je pitao Tanjevića šta rade u Beogradu, a on mu je rekao da igraju majstoricu za šampiona, ali da su svi Beograđani za Jugoplastiku, još nikog nisu sreli da navija za Bosnu. Bulatović mu je dao brzo objašnjenje, "vi ste revolucionari, Beograđani ne vole revolucionare". Prije pola vijeka. A utakmica opet dramatična, Bosna je bila blizu da uzme ono što je smatrala da joj pripada, vodila je osam razlike manje od tri minuta prije kraja, ali zbog faulova ostala desetkovana u finišu.

Iako se povrijedio Rato Tvrdić, legenda Jugoplastike koji je igrao posljednji meč u životu, konce je preuzeo Mlađan Tudor, još jedan dalmatinski vitez bez straha i okrenuo sve. Jugoplastika je povela 96:94, Delibašić izjednačio, a onda bukvalno u posljednjoj sekundi Damir Šolman pogodio težak šut preko Žarka Varajića za ludu pobjedu 98:96! Ekipa još jedne splitske legende Petra Skansija koji će potom u 80-im i 90-im voditi velike bitke sa Tanjevićem za italijanski skudeto (Pezaro-Kazerta pa nadalje) osvojila titulu na oduševljenje beogradske publike.

Velika rana za Bosnu nakon svega, a za Jugoplastiku san snova, jer već su bili osvojili kup Jugoslavije, a 15 dana prije ove majstorice osvojili su i drugi Kup Koraća zaredom! Tog 5. aprila u Đenovi su pobijedili 87:84 Fortitudo iz Bolonje, praktično na njihovom tlu, postali prvi tim koji je dva puta zaredom osvojio ovaj pehar. To je bila apoteoza, prva tripla kruna Splićana. Bili su oni evropski hit već početkom 70-ih, ali ovaj 20. april 1977. ih je učinio vječnim, smatra se početkom rađanja mita Jugoplastike.

Imali su oni potom posrnuće i ispadanje iz lige 1982, ali su se vratili brzo i postali šampioni 1988. A onda, četiri puta zaredom šampioni Jugoslavije sve do nestanka zemlje, tri puta šampioni Evrope 1989, 1990 i 1991, tripla kruna i to ona prava 1990. i 1991. Proglašeni najboljim timom svih vremena. Ali ova tripla kruna 1977. je bila osnova. Bosna je naplatila ovu nesreću, osvojila je svoju prvu titulu odmah 1978, i to nakon što je marta te godine izgubila dramatično finale Kupa Koraća od Partizana u Banjaluci, ali samo tri dana kasnije ga je dobila u novom vatrometu baš u ovoj Hali sportova u direktnom duelu za titulu.

Tako je san Tanjevića ostvaren, a već naredne 1979. Bosna postaje šampion Evrope u Grenoblu, prvi jugoslovenski tim ikad koji je to uspio! Partizan im je te sezone preoteo titulu, a osvojio je i kup i drugi put zaredom Kup Koraća (i to na desetogodišnjicu smrti Radivoja Koraća, u finalu sa italijanskim Riminijem, uz 41 poen Kićanovića). Tako su ponovili dupli trijumf Jugoplastike kao i njenu verziju triple krune iz 1977, ali je pehar svih pehara osvojila Bosna. Samo dvije godine nakon tih suza iz 1977.

Ono što su Splićani ostvarili prije tačno 49 godina, tog 20. aprila 1977, sa dahom proljeća jedne zemlje koja je tada cvjetala i spremala se za Mediteranske Igre upravo u Splitu pripada jednom vremenu koje je davno otišlo. Bila je ovo u tom trenutku najslavnija utakmica jugoslovenske košarke, kasnije će je pojavom plej ofa nadmašiti po čuvenju finale sa tri produžetka Partizan-Cibona 1982. i prva titula Cibone, Šibenka-Bosna 1983. i oduzimanje titule Draženu i najslavnija Cibona-Zadar 1986. sa šokom o kojem smo juče pričali i koji će Zadar obilježiti upravo ovdje u Morači narednog ponedjeljka protiv SC Derbija, okruglo 40 godina.

Ali i ovaj 20. april 1977. u vanvremenskoj transverzali ima veze sa našim SC Derbijem. Naime, nakon tri sjajne pobjede u nizu vrlo su blizu opstanka u ABA ligi, čak i bez baraža ako dobiju Zadar, ali večeras se igra jedan vitalni meč. Od 19 sati Mega dočekuje Split i može da ga i zvanično pošalje u drugu ABA ligu. Kao što se zna Mega sada igra kao domaćin baš u Hali sportova koja sada nosi ime tada legendarnog trenera Partizana Ranka Žeravice. Dakle, Splićani će večeras igrati na isti dan nakon 49 godina u dvorani najsrećnije titule, u dvorani svoje prve triple krune, utakmicu koja sada može da ih pošalje u niži rang. Ili će se desiti novo čudo, da trijumfuju pa onda idućeg vikenda kući izbore spas ili makar baraž.

SC tada nije naravno ni postojao, niti je Dubai mogao biti lider ove lige, daleko od postojanja u univerzumu, a Bosna... Bosna je tada bila, a sada je ponovo tu nakon 15 godina, igra sjutra sa Dubaijem kojem je ustupila dom, igra za domaći teren u plej inu, a Dubai da ovjeri pol poziciju pred plej of u kojem bi se mogli ponovo sresti u četvrtfinalu. Nisu se sreli ove sezone Bosna i Split, Bosna je bila u grupi sa Budućnosti, a Split u ovoj drugoj sa SC Derbijem. Ali ova koincidencija datuma i terena je nevjerovatna, večeras će naši ulcinjski junaci Tvrdić, Jerkov, Tudor i ostali imati sigurno puno nostalgije za tom 1977. i jednim davnim 20. aprilom. Nije da nam treba da izgube, ali i nije da nije.