UEFA: Pojedinci odgovaraju za prekršaje, ne navijačke grupe

Evropske fudbalske institucije, klubovi, navijačke organizacije i domaće lige udružile su stavove protiv rutinske upotrebe kolektivnih zabrana za gostujuće navijače. Na konferenciji UEFA o bezbjednosti i sigurnosti, održanoj 1. i 2. septembra u Madridu, razgovaralo se o ulozi gostujućih navijača u evropskom fudbalu i izazovima koje donose kolektivne zabrane.

Drugu godinu zaredom, konferencija je bila posvećena odnosu sa navijačima, sa posebnim fokusom na omogućavanje dolaska gostujućih navijača i dalje promovisanje integrisanog pristupa bezbjednosti, sigurnosti i uslugama na fudbalskim utakmicama, u skladu sa Konvencijom iz Sen Denija Savjeta Evrope. Konferenciji, čiji je domaćin bila UEFA, prisustvovalo je više od 500 predstavnika nacionalnih saveza, klubova, navijača, domaćih liga, policije, državnih organa, sportskih i međunarodnih organizacija.

Evropski fudbal svake sezone okuplja milione navijača na vodećim klupskim i reprezentativnim takmičenjima. Stadioni širom kontinenta predstavljaju mjesta sportskog nadmetanja, kulturne razmjene i društvenog povezivanja. Učesnici konferencije naglasili su da uspjeh evropskog fudbala počiva na doprinosu i saradnji organizatora takmičenja, klubova, navijačkih organizacija, samih navijača i državnih organa, koji dijele odgovornost za stvaranje bezbjednog, sigurnog, inkluzivnog i gostoljubivog okruženja.

Navijači, uključujući i gostujuće, imaju važnu ulogu u atmosferi, kulturnom identitetu, popularnosti i sportskom integritetu fudbalskih takmičenja na svim nivoima. Imaju pravo da putuju na utakmice, prisustvuju im i prate svoje ekipe na domaćem i gostujućem terenu, uz poštovanje važećih zakona i propisa. To je dugogodišnji i vrijedan dio evropske fudbalske kulture.

Istovremeno, kolektivne zabrane gostujućih navijača mogu imati značajne posljedice po navijače i navijačku kulturu, ali i stvoriti operativne probleme organizatorima takmičenja i klubovima. Zbog toga su evropski fudbalski akteri podržali Preporuku Rec(2025)1 o upotrebi kolektivnih zabrana za gostujuće fudbalske navijače, koju je Komitet Sen Deni Savjeta Evrope usvojio u oktobru 2025. godine.

U zajedničkom stavu posebno su izdvojili pet principa: 1. Prednost dati individualnoj odgovornosti. Mjere za sprečavanje nasilja, nereda ili drugih oblika nedoličnog ponašanja treba da budu usmjerene na pojedince koji su odgovorni, a ne na čitave grupe navijača. Individualna odgovornost doprinosi pravičnosti i proporcionalnosti, kao i boljem balansu između javne bezbjednosti i prava navijača. Istovremeno, takav pristup treba podržati snažnijom međunarodnom saradnjom državnih organa, saveza, klubova, liga i drugih organizatora.

2. Kolektivne zabrane koristiti samo u izuzetnim okolnostima. Kolektivne zabrane ne bi trebalo da postanu uobičajen odgovor na bezbjednosne i sigurnosne probleme. Trebalo bi ih razmatrati samo u izuzetnim situacijama, kada jasni, objektivni i ažurni dokazi pokažu da nijedna manje restriktivna mjera ne može da odgovori na ozbiljan rizik po javnu bezbjednost ili red. Njihova primjena mora poštovati principe nužnosti i proporcionalnosti.

3. Uključiti fudbalske aktere u donošenje odluka. Efikasna bezbjednost i sigurnost najbolje se postižu razmjenom informacija, dijalogom i saradnjom. Konsultacije između državnih organa, organizatora takmičenja, klubova i navijačkih organizacija treba da budu sastavni dio procesa odlučivanja o mogućim ograničenjima prisustva navijača, posebno kada je riječ o utakmicama visokog rizika.

4. Obezbijediti pravovremeno informisanje i mogućnost žalbe. Odluke koje utiču na prisustvo navijača treba saopštavati jasno, što je ranije moguće i putem odgovarajućih kanala. Time se navijačima i drugim zainteresovanim stranama omogućava da pravovremeno organizuju svoje aktivnosti i, kada je to predviđeno zakonom, ostvare pravo na pravnu zaštitu.

5. Promovisati pravičnost i transparentnost. Odluke o uvođenju kolektivnih zabrana treba da se zasnivaju na pravičnim, transparentnim i dokazima potkrijepljenim postupcima. Razlozi za takve odluke moraju biti jasno navedeni i saopšteni kako bi se povećalo razumijevanje odluka, njihova legitimnost i izgradili konstruktivni odnosi između državnih organa i fudbalskih aktera.

Evropski fudbalski akteri potvrdili su zajedničku posvećenost konstruktivnoj saradnji sa državnim organima kako bi fudbal ostao bezbjedno, sigurno, inkluzivno i gostoljubivo okruženje za sve navijače. Takođe su se saglasili da zajedničku izjavu proslijede Komitetu Sen Deni Savjeta Evrope kao izraz zajedničkog stava evropskog fudbala o upotrebi kolektivnih zabrana za gostujuće navijače. Zajednički stav usvojen je u Madridu 3. septembra 2026. godine.