Vječni let Boža Čvorovića: Rekorder iz Crne Gore

Cijele su 64 godine prošle i još malo više od tog marta 1962. kada je Božo postavio jedan nacionalni rekord - da i sad traje. Od svih mjesta, ostvaren je na Žabljaku! A koliko Crnogoraca zna da je u našoj zemlji nekad postojala skakaonica za zvanična, međunarodna takmičenja? Koliko ih uopšte zna da smo imali ski-skakača? Samo su lokalni mediji, tamo krajem januara, izvijestili o smrti Boža Čvorovića, a u to ime staje mnogo više, jedan horizont i visina viša od 46 metara njegovog, crnogorskog rekorda - u ski-skokovima! I jedan karakter koji se ne može premjeriti brojkama. I priča koja je veća od sporta.

Pa kad bi se dodalo: i predsjednik opštine Žabljak, i sjajan takmičar u alpskom skijanju, i ekonomista... opet bi bilo malo. Za Čvoroviće, prije svih, Božo je mnogo više, blisko i toplo i ponosno. Što i nije stalo 27. januara ove godine, kad je jedan životni put završen u 86. godini.

Ali, zato se nekim brojkama može premjeriti to kako smo mi, kao zajednica i društvo, od nekih snova odustajali. Pa ih zaboravljali. Na primjer: cijele su 64 godine prošle i još malo više od tog marta 1962. kada je Božo Čvorović postavio jedan nacionalni rekord. Da i sad traje. Od svih mjesta, ostvaren na Žabljaku! Pa opet: koliko Crnogoraca uopšte zna da je u našoj zemlji nekad postojala skakaonica za zvanična, međunarodna takmičenja? Koliko ih uopšte zna da smo imali ski-skakača?

I daleko od toga da je to bio neki kuriozitet, incident. Te 1962. u međunarodnim okvirima Božov skor od 46 metara bio je sasvim korektan. Radi konteksta: Svjetska skijaška federacija (FIS) kao državne rekorde prepoznaje 48 rezultata. Recimo, jedan Brajan Makmilan drži nacionalni rekord Novog Zelanda - od 18,5 metara... I prije nego se počne svaka priča o Božu - valja do tog mjesta doći. Jedna ,,obrijana“ padina koja siječe tišinu mirisnih četinara, nedaleko od žabljačkog Hotela ,,Durmitor“ - e, tu je bila skakaonica.

Po pisanju našeg lista, iz početka marta 1962, hvataju se informacije o njenoj izgradnji koji mjesec ranije; za državno, jugoslovensko prvenstvo, od 8. do 11. marta... Zna se i to da je Blažo Jovanović, dakle predsjednik Narodne skupštine NR Crne Gore - lično projekat ,,gurao“... Dakle, slavni narodni heroj, lider i suštinski najvažniji političar na prostorima mlade socijalističke republike, u decenijama nakon Drugog svjetskog rata.

Još malo konteksta vremena: to jugoslovensko prvenstvo u nordijskim sportovima je bilo sjajna priča o progresu - jer se ticala i turističke vizije. Žabljak je u tim godinama imao i aerodrom na Jezerskom polju, pa se održavanje velikog takmičenja na šezdesetmetarskoj - i pored nje na tridesetmetarskoj skakaonici - unaprijed mogao ,,pisati“ kao uspjeh. Rijetke fotografije sa takmičenja svjedoče o stotinama i hiljadama posjetilaca; nastupio je i legendarni Slovenac Janez Polda, tada apsolutno svjetska klasa... I, među takmičarima - dva Crnogorca. Uz Boža, skakao je i Milosav Ćetković.

Znamo i to da je nacionalno prvenstvo na Žabljaku održano i 1965. godine; potom se, odlukom o stavljanju aerodroma van funkcije, na Durmitoru stalo i sa vizijom o razvoju tako popularnog olimpijskog sporta kao što su ski-skokovi...

A Božo? Gdje je stao u nordijskom - nastavio je u alpskom skijanju. Bio desetak godina crnogorski reprezentativac. Osvajao medalje, recimo sa republičkog ,,tromeča“ Crne Gore, Srbije i Makedonije... I od svih disciplina briljirao je, interesantno, u spustu. Tamo gdje je trebalo najviše hrabrosti i odvažnosti...

A skije? Bukove daske, pa ručno obrađivane. Vezovi od kožnih kaiša. Tako se u skijanju, kod nas i u Jugoslaviji i mnogo šire, tamo sredinom pedesetih počinjalo. I još konteksta vremena: trening bi počeo tako da se prvo staza skijama tabala. Pa bi se do vrha Savinog kuka pet do šest sati prvo ,,tabalo“. I dobiješ priliku da odradiš jednu jedinu vožnju, jer bi već padala noć...

Božo Čvorović je dugo bio i predsjednik Planinarsko-smučarskog društva Durmitor. Kluba koji je, u onoj silnoj slovenačkoj konkurenciji, jedne godine bio i drugi u Jugoslaviji... Onda vam bude jasno koliko je bivšem predsjedniku opštine Žabljak, diplomiranom ekonomisti, nacionalnom rekorderu u ski-skokovima - bilo teško u posljednjim godinama. Ne što se za onaj njegov rekord praktično u Crnoj Gori i ne zna, odnosno što nije prepoznat u mjeri u kojoj bi trebalo. Nego što je entuzijazam za sport samo opadao.

Što bi, kao instruktor skijanja, na durmitorskim stazama viđao sve manje zainteresovanih da se za sport odriču. Što davni plan o stazama na Štuocu, prema selu Nadgora, na sjevernoj padini bez lavina i vjetrova, gdje snijega ima i do sredine maja - nikad nije ostvaren. Pa će doći još jedna zima, a Savin kuk više neće iščekivati svog najstarijeg skijaša. Onog, koji je nekim starim drugovima i u sedmicama pred smrt planirao i obećavao - da će ponovo zajedno na skije.

I neće slušati priče o tome kako je taj velikan Janez Polda bio oduševljen žabljačkim entuzijastima, novajlijama na skakaonici, njihovim talentom i elanom... Pogotovo Durmitorcem Božom. Koji je onog marta 1962. u Žabljaku, na jugoslovenskom prvenstvu, imao rezultat samo za pet metara kraći od slovenačkog pobjednika...

Božo Čvorović bio je najmlađi od sedmoro braće; na njihovu djecu i unuke prenosio je beskrajnu ljubav prema skijanju. O ski-skokovima im nije mnogo pričao - najviše zbog onog ožiljka koji je trajno ostao činjenicom da je skakaonica zamrla pa porušena na Žabljaku već istih onih šezdesetih, nekoliko godina nakon otvaranja.

Ali je i to da se ispriča nešto o njemu skoro pola godine od Božove smrti - i prilika da se čuje o snovima i postignućima nekih Crnogoraca koji se sada graniče sa fantastikom. Zamislite - Crnogorac, ski-skakač, rekorder ski-skokova! Pa uspješan predsjednik opštine, zaljubljenik u skijanje, brižan mentor uz čiju je podršku hiljade djece prvi put stalo na skije...

I kad se u nekim budućim godinama na onim ski-stazama oglasi durmitorski vihor, oni koji malo pažljivije slušaju i duže pamte možda i čuju kako planina šapuće njegovo ime.

Kada su nacionalni rekordi u pitanju - od zemalja bivše Jugoslavije, velika slovenačka zvijezda Domen Prevc je neprikosnoven - sa čak 254,5 metra. I da, to je aktuelni svjetski rekord! Postavljen, naravno, na Planici u Prevcovoj domovini, prošle godine. Domen je apsolutna moderna zvijezda, osvajač Svjetskog kupa ove godine, dvostruki olimpijski i dvostruki svjetski šampion.

Najbolji hrvatski skor od 82 metra postavio je Urban Zamernik 2010. godine u njemačkom Hinterzartenu. Kada su takmičari iz Srbije u pitanju - tek 2018. postavljen je skor bolji od Božovog. Na Planici, ostvario ga je Nikola Stevanović. Makedonski rekorder je Goga Popov sa rezultatom od 62 metra - još 1952. godine. Bosna i Hercegovina i Kosovo nemaju rezultat sa zvaničnih takmičenja koji bi bio prepoznat kao nacionalni rekord. Interesantno - i svjetski rekord u ženskoj konkurenciji pripada istoj slovenačkoj porodici! Nika Prevc je 236 metara ostvarila prošle godine u norveškom Vikersundu.