Zapadni Balkan i dalje podložan tenzijama i spoljnim uticajima

Zapadni Balkan ostaje područje pojačanih političkih tenzija i spoljnog uticaja, uz posebno naglašenu ulogu Rusije u destabilizaciji regiona, upozoravaju američki obavještajci u najnovijem godišnjem izvještaju.

U dokumentu naslovljenom kao „Annual Threat Assessment 2026“, koji publikuje Kancelarija direktora nacionalne obavještajne zajednice Sjedinjenih Američkih Država, navodi se da je rat u Ukrajini produbio podjele između Zapada i Moskve, te da se to odražava i na Balkan. Rusija „podstiče nestabilnost između Srbije - koju favorizuje - i Kosova“, ali i „podržava otcjepljenje entiteta Republika Srpska od Bosne i Hercegovine“. Američki obavještajci procjenjuju da su etničke i političke podjele u regionu i dalje izražene.

U izvještaju se napominje da „predstavljaju potencijalni bezbjednosni rizik, naročito u kombinaciji sa uticajem stranih aktera“. Zapadni Balkan se opisuje kao „prostor u kojem se prepliću interesi velikih sila“. Postojeće krize i neriješeni sporovi, uključujući odnose Srbije i Kosova, kao i unutrašnje političke odnose u Bosni i Hercegovini, ostaju ključni izvori nestabilnosti.

„Rat Rusije u Ukrajini obnovio je strahove od etničkih sukoba i dodatno učvrstio političke podjele na Zapadnom Balkanu između Rusije i Zapada. Rusija podstiče nestabilnost između Srbije – koju favorizuje – i Kosova u vezi sa statusom Kosova, te podržava otcjepljenje srpskog entiteta Republika Srpska od Bosne i Hercegovine. Rusija takođe koristi nevladine organizacije pod pokroviteljstvom države za vođenje kampanja s ciljem ometanja NATO-a i Evropske unije, naglašavajući narativ o srpskoj viktimizaciji i promovišući veze sa Rusijom, naročito u Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori i Srbiji, koje imaju značajnu etničku srpsku populaciju“, piše u dokumentu.

Izvještaj takođe tretira širi spektar prijetnji u Evropi, uključujući politički uticaj, dezinformacije i pokušaje narušavanja bezbjednosne arhitekture. Na Balkan se i u tom segmentu gleda kao na „posebno osjetljivo područje“. Upozorava se i na šire globalne prijetnje, među kojima se izdvajaju rastuće nadmetanje velikih sila, prije svega između SAD, Kine i Rusije, kao i ubrzani razvoj sajber napada i tehnologija koje se mogu koristiti za destabilizaciju država. Takođe se naglašavaju rizici od terorizma, organizovanog kriminala i širenja oružja za masovno uništenje, koji i dalje predstavljaju dugoročne bezbjednosne izazove.