Osam mjeseci za razoružanje Hamasa i uništenje tunela u Gazi

Hamas bi morao da pristane na uništenje svoje razgranate mreže tunela u Gazi, dok bi u etapama, tokom osam mjeseci, polagao oružje u skladu s planom razoružanja koji je toj grupi predstavio „Odbor za mir“ američkog predsjednika Donalda Trampa.

Plan prati vremenski okvir koji počinje tako što komitet palestinskih tehnokrata, uz podršku SAD, preuzima bezbjednosnu kontrolu nad Gazom, a završava se potpunim povlačenjem izraelskih snaga nakon „potvrde da je Gaza bez oružja“. Razoružavanje Hamasa je glavni kamen spoticanja u pregovorima o sprovođenju Trampovog plana za Gazu i učvršćivanju oktobarskog primirja, kojim je zaustavljen dvogodišnji rat punog intenziteta.

Hamas odavno odbacuje pozive da položi oružje, za koje se vjeruje da je najvećim dijelom dopremano i skladišteno u tunelima ispod Gaze. Izrael poručuje da neće pristati na povlačenje iz Gaze dok Hamas prethodno ne bude u potpunosti razoružan.

Jedan palestinski zvaničnik blizak pregovorima ocijenio je da je plan „nepravedan“ i da će Hamas vjerovatno tražiti određene „izmjene i poboljšanja“. Zvaničnik, koji je tražio da ostane anoniman zbog osjetljivosti pregovora, rekao je da plan ne pruža garancije da će Izrael ispuniti svoje obaveze. Dodao je da bi povezivanje obnove i poboljšanja životnih uslova sa političkim pitanjima poput razoružanja moglo dovesti do obnove rata.

Puni tekst plana, o kojem je prvi izvijestila Al Džazira, podijelila su sa Rojterosom dvojica palestinskih zvaničnika uključenih u pregovore. Jedan zvaničnik Hamasa potvrdio je njegovu autentičnost. „Odbor za mir“ je predstavio plan Hamasu prošle sedmice. Hamas se o njemu nije javno oglašavao, a jedan zvaničnik tog pokreta je rekao da ga grupa proučava.

U četvrtak su još tri palestinske frakcije, među njima i Islamski džihad, objavile saopštenja u kojima kritikuju plan, navodeći da on nepravedno daje prednost razoružanju u odnosu na pitanja poput obnove i povlačenja Izraela.

Plan se sastoji iz dvije komponente: dokumenta od 12 tačaka pod naslovom „Koraci za završetak sprovođenja sveobuhvatnog Trampovog mirovnog plana za Gazu“ i vremenskog okvira od pet faza, tokom kojih bi Hamas predao oružje u periodu od osam mjeseci. Prva komponenta predviđa da sve naoružane frakcije u Gazi, uključujući grupe poput Islamskog džihada, učestvuju u procesu razoružanja koji bi nadgledali palestinski tehnokrati, poznati kao Nacionalni komitet za upravljanje Gazom (NCAG).

„Gazom će se upravljati po principu jedne vlasti, jednog zakona i jednog oružja, pri čemu će samo pojedinci koje ovlasti (NCAG) moći da posjeduju oružje, a sve naoružane frakcije obustaviće vojne aktivnosti“, navodi se u dokumentu. Proces razoružanja biće „verifikovan od strane Komiteta za provjeru prikupljanja oružja“, tijela koje će uspostaviti Nikolaj Mladenov, glavni izaslanik „Odbora za mir“, dodaje se u dokumentu. U njemu se takođe navodi da će obnova biti dozvoljena samo u područjima koja budu označena kao demilitarizovana.

Oktobarsko primirje dovelo je do toga da Izrael kontroliše znatno više od polovine Gaze, dok je Hamas zadržao čvrstu vlast nad drugom polovinom enklave i njena dva miliona stanovnika, od kojih je većina ostala bez doma nakon dvije godine neprekidnog izraelskog bombardovanja.

Hamas, koji se zalaže za oružani otpor i zakleo se na uništenje Izraela, posljednjih mjeseci javno odbacuje pozive na razoružanje. Ipak, iza zatvorenih vrata, zvaničnici Hamasa su iskazivali spremnost da razgovaraju o razoružanju, pod uslovom da ono bude dio političkog procesa koji bi vodio ka uspostavljanju palestinske države. U planu od 12 tačaka ne pominju se palestinska državnost niti nezavisnost.

Prema vremenskom okviru plana, u prvoj fazi, koja traje 15 dana, NCAG bi preuzeo bezbjednosnu i administrativnu kontrolu nad Gazom i započeo pripremne korake za prikupljanje oružja. U drugoj fazi, od 16. do 40. dana, Izrael bi uklonio sve teško naoružanje iz područja pod svojom kontrolom, uključujući tešku artiljeriju i tenkove, a bila bi raspoređena i međunarodne bezbjednosne snage.

Treća faza, od 31. do 90. dana, bila bi najintenzivnija: Hamas bi predao sve teško naoružanje i vojnu opremu NCAG-u i „omogućio uništenje svih tunela, eksploziva i vojne infrastrukture“. U četvrtoj fazi, od 91. do 250. dana, policijske snage NCAG-a prikupljale bi i registrovale preostalo oružje, uključujući pištolje i puške. Izraelske snage bi počele postepeno povlačenje. Peta faza je opisana kao „konačna verifikacija“ razoružanja i podrazumijeva da se „izraelske snage u potpunosti povuku iz Gaze, osim prisustva u bezbjednosnom pojasu, kao i početak sveobuhvatne obnove.