UN usvojile rezoluciju: Porobljavanje Afrikanaca proglašeno zločinom protiv čovječnosti

Generalna skupština Ujedinjenih nacija usvojila je 25. marta rezoluciju kojom se porobljavanje Afrikanaca proglašava jednim od najtežih zločina protiv čovječnosti uz podršku većine država članica. Istovremeno, glasanje je otkrilo različite stavove država, što je izazvalo brojne reakcije u međunarodnoj javnosti.

Među najglasnijim zagovornicima rezolucije bio je predsjednik Gane Džon Dramani Mahama, koji je kao jedan od glavnih inicijatora pozdravio njeno usvajanje i istakao da je riječ o „putu ka isceljenju i reparativnoj pravdi“. „Odduševljen sam usvajanjem rezolucije. Kada je istorija pozvala, učinili smo ono što je bilo ispravno za sećanje na milionske žrtve poštovanja ljudskih prava“, kazao je Mahama.

On je u ime afričkih država govorio da je usvajanje rezolucije „zaštita od zaborava“ i naglasio da ovo nije kraj, već početak duge borbe za reparativnu pravdu. Afrička unija (AU) pozdravila je usvajanje rezolucije, naglašavajući da ona predstavlja važan deo njene inicijative „Decenija reparacija“ i napora za ispravljanje istorijskih nepravdi.

Generalni sekretar UN Antonio Guterres pozvao je na odlučnije korake ka reparativnoj pravdi, kao i na borbu protiv sistemskog rasizma i nejednakosti. Prema rečima Analene Berbok, predsednika Generalne skupštine, ropstvo i trgovina robljem spadaju u „najteža kršenja ljudskih prava u istoriji“.

Međutim, deo međunarodne zajednice reagovao je kritički na rezoluciju. Među njima su i Sjedinjene Američke Države, koje su ukazale na sporni element teksta. „Sjedinjene Države snažno osuđuju istorijske zločine transatlantske trgovine robljem i sve oblike ropstva, ali ne priznaju pravni osnov za reparacije za dela koja u vreme izvršenja nisu bila ilegalna prema međunarodnom pravu“, saopštio je zamenik ambasadora Den Negrea.

Rrezoluciju su ocenili kao „veoma problematičnu“ i smatraju da UN ne treba da se bave „uskoprofilisanim temama niti da uvode nove, skupe mandate“. Neke države su zauzele uzdržan stav prema rezoluciji, istakavši potrebu za daljom raspravom i pažljivim razmatranjem posledica. Kako je naveo ambasador Džejms Kariuki, Velika Britanija priznaje užasan uticaj i stradanje miliona ljudi, ali je uzdržana zbog neslaganja sa ključnim formulacijama teksta.

„Čvrsto smo uvereni da se ne može stvoriti hijerarhija istorijskih zločina – nijedan zločin ne sme biti smatran važnijim ili manje važnim od drugog“, ukazao je Kariuki. U ime svih 27 zemalja, Kipar je poručio da Evropska unija „odlučno osuđuje trgovinu robljem“, ali ostaje uzdržana „zbog složenosti teme“.

U ukupnom broju, 123 države su glasale za usvajanje rezolucije, uključujući Rusiju i Kinu. Samo tri zemlje: Argentina, Izrael i SAD su glasale protiv. Pedeset dve zemlje su bile uzdržane, uključujući Jermeniju, Veliku Britaniju, Nemačku, Francusku i Ukrajinu.