Muk: VDT i GST moraju da se odazovu pozivima nadležnih odbora

Stevo Muk, predsjednik upravnog odbora Instituta alternativa, kazao je da zakonski okvir i ranija praksa ukazuju da vrhovni državni tužilac (VDT) i glavni specijalni tužilac (GST) moraju da se odazovu pozivima nadležnih odbora i učestvuju u njihovom radu kada se razmatraju pitanja iz njihove nadležnosti, osim u dijelu koji bi mogao da ugrozi efikasno vođenje krivičnog postupka.

Tokom 2025. godine, otvorena je rasprava između VDT-a i Skupštine u vezi sa obavezama VDT-a da se odazove pozivima skupštinskih odbora, kao i obima informacija koje je dužan da pruži poslanicima. Spor se primarno odnosi na tumačenje Zakona o državnom tužilaštvu i Poslovnika Skupštine, naročito u dijelu koji se tiče zaštite 'okolnosti pojedinih predmeta' i parlamentarne kontrolne funkcije.

'Zakon o državnom tužilaštvu propisuje da su na zahtjev Skupštine ili njenih radnih tijela nadležnih za pravosuđe, antikorupciju i bezbjednost, VDT i GST dužni da dostave posebne ili periodične izvještaje o radu u rokovima koje odredi Skupština ili nadležno tijelo; učestvuju u radu sjednica Skupštine, anketnih odbora i nadležnih odbora, kada se razmatraju ti izvještaji, osim kada se radi o okolnostima pojedinačnih predmeta', saopštio je Muk.

On je dodao da, nakon razmatranja izvještaja, ili u slučaju njihovog nedostavljanja bez opravdanog razloga, Skupština ili nadležni odbor mogu dostaviti Tužilačkom savjetu i ministru pravde mišljenja, ocjene, predloge i preporuke.

'Nadležni odbor bi, radi potpunog poštovanja Zakona o državnom tužilaštvu, trebalo formalno da zatraži dostavljanje posebnog izvještaja od VDT-a. Tokom 2024. godine, Zakon o državnom tužilaštvu je izmijenjen, uključujući i odredbu o saradnji sa Skupštinom, koja se može tumačiti kao propisivanje obaveze VDT-u da učestvuje u radu Skupštine i bez prethodno zatraženog izvještaja', podsjeća Muk.

Poslovnik Skupštine dodatno predviđa mogućnost organizovanja kontrolnog saslušanja radi ostvarivanja kontrolne funkcije Skupštine nad organima koji joj, na osnovu zakona, podnose izvještaje o radu. Muk ističe da Državno tužilaštvo 'nesporno spada' u tu kategoriju organa.

'U ranijoj parlamentarnoj praksi, VDT i GST su se redovno odazivali pozivima skupštinskih odbora i učestvovali u njihovom radu. Raniji VDT i GST, kao i aktuelni GST do izbora sadašnjeg VDT-a u januaru 2024. godine, učestvovali su u kontrolnim saslušanjima i sjednicama odbora', dodaje Muk.

On je naglasio da je zakonska obaveza učešća u radu odbora izričito predviđena samo za VDT-a i GST-a, ali da 'ranija praksa ukazuje na šire shvatanje odgovornosti tužilaštva prema Skupštini'. Muk je istakao da VDT i GST nemaju zakonsku prepreku da obavijeste poslanike o preduzetim radnjama u opštem smislu kao što su saslušanja lica, naložena vještačenja, ili upućene međunarodne zamolnice, bez navođenja identiteta i sadržaja radnji.

'Takav pristup je u skladu sa odredbom Zakona o državnom tužilaštvu, koja propisuje da se u slučaju informisanja javnosti o radu u pojedinom predmetu, mogu davati samo informacije o radnjama koje su preduzete ili se preduzimaju, bez navođenja imena učesnika u postupku i sadržaja preduzetih radnji. Informacije koje bi mogle uticati na vođenje postupka ne mogu se učiniti dostupnim javnosti', ukazuje Muk.

On je naglasio da je opravdano tvrditi da poslanici imaju najmanje onoliko prava koliko je zakonom dato opštoj javnosti. 'U svim slučajevima od posebnog značaja i interesovanja javnosti i poslanika, VDT i GST imaju pravo i obavezu da saopšte nalaze do kojih su došli u okviru svog profesionalnog nadzora', zaključio je Muk.