Aleksić: Žrtve NATO bombardovanja pravo i naknadu štete mogu ostvariti na sudu

Građani koji imaju kancer, a koji sumnjaju da je to od posljedice osiromašenog uranijuma, mogu da ostvare pravo i naknadu štete na sudu, kazao je u emisiji Referat na RTV Podgorica, advokat Srđan Aleksić. Novinarka Rajka Raičević navodi da se u Crnoj Gori godinama bježalo od činjenice da smo i mi bili bombardovani, a da nas je tadašnja vlast ubjeđivala da mi nismo žrtve.

Aleksić navodi da onaj, koji je načinio takvu štetu, dužan je da je i nadoknadi, ali da u ovom slučaju to pravo treba da ostvare kod domaćih sudova.

Ističe da je bio iznenađen bombardovanjem i da je nevjerovatno i neshvatljivo da se bombarduje zemlja u Evropi. Navodi da je veći problem od, kako kaže, zločinačkog bombardovanja, to što je to bilo osiromašenim uranijumom.

„Bombardovanje osiromašenim uranijumom je zločin protiv čovječnosti i zločin protiv Boga, jer nam je ostavljen na vječnost“, poručio je Aleksić.

Ističe da i sada osjećamo posljedice osiromašenog uranijuma koji je tada bačen, kao i teški metali, osjećaćemo milijardama godina, s obzirom da ima produženo dejstvo.

„Upotrijebljeno 15 tona osiromašenog uranijuma“

On kaže da je NATO priznao da je bombardovao 118 lokacija i da je upotrijebio 15 tona osiromašenog uranijuma, kojeg, kako je rekao, sigurno ima i u Crnoj Gori.

„U Crnoj Gori je bilo na teritoriji Luštice, RT Azra. Jedno mjesto je NATO priznao i jedno mjesto je 2001. i 2002. godine rađena dekontaminacija. Oko 500 projektila je palo sa osiromašenim uranijumom u sebi, a oko 45 je eksplodiralo. Tu je bilo čišćenje, ali mnogo kasnije. Taj projektil kada udari u tvrdu podlogu, on stvara temperaturu od 3.000 stepeni, a to je prašina koja vezuje osiromašeni uranijum sa teškim metalima i može da se rasprostre do 120 kilometara“, objašnjava Aleksić.

Navodi da ljudi koji imaju kancer, a koji sumnjaju da to može biti posljedica osiromašenog uranijuma, mogu to lako i da utvrde.

„Uzeće biopsije iz bolnice gdje je konstatovan kancer. Na osnovu tih biopsija, koje se šalju u Italiju, za tri mjeseca dobijamo izvještaj analize gdje se konstatuje koliko imate osiromašenog uranijuma, teških metala, a koji su iz tih granata i raketa, odnosno od posljedica ratnih dešavanja. Na osnovu tih analiza, medicinski i naučno možemo da dokažemo da kancer koji imate u tijelu – da je posljedica osiromašenog uranijuma. Sreća je što se biopsije čuvaju i 50 godina nakon smrti i svako ko je preminuo nakon 1999. godine, a kome je konstatovan kancer, možemo da vidimo od čega je konkretno kancer“, kazao je Aleksić.

Prema njegovim riječima, postoji apsolutna poveznica NATO bombardovanja i kancera, te da je utvrđivanje uzročno-posljedične veze osiromašenog uranijuma i kancera je sa naučne i medicinske strane riješena.

„Italijani su do detalja razradili ovu tematiku. Imaju 550 pravosnažnih presuda. Advokat Anđelo Tartalja zastupa italijanske vojnike koji učestvuju u raznim misijama. Ako čovjek u tijelu ima čestice osiromašenog uranijuma i teškog metala, to je apsolutni dokaz da je to iz ratnih dešavanja“, istakao je Aleksić.

Ukoliko to, kako kaže, može da se primijeni u Italiji – članici EU, ne vidi razlog zašto ne bi moglo i u Srbiji i Crnoj Gori, koje teže članstvu u EU. Ističe da građani ne moraju da dokazuju odakle je osiromašeni uranijum u njihovom tijelu, već da to mora da radi suprotna strana u postupku i da objasni iz kojeg drugog izvora se nalazi osiromašeni uranijum u tijelu neke osobe.

„Prije 1999. godine nismo imali zagađenje osiromašenim uranijumom i kontaminaciju terena. Od tada do danas, došlo je do povećanja broja oboljelih od kancera i osnovano smatramo da je to posljedica osiromašenog uranijuma. Niko ne može da zabrani pravo građanima da to pravo traže da sud utvrdi. Samo sud u Crnoj Gori može da utvrdi tu istinu i niko više“, kazao je Aleksić.

Advokat Anđelo Tartalja navodi da je najviši italijanski sud smatrao da je u slučaju vojnih misija odluka na tome kako poslati vojnike u rat ili mirovnu misiju politička odluka koja ne može biti predmet sudskog ispitivanja.

„Bilo je potrebno od nule stvoriti čitavu novu pravnu oblast koja ranije nije postojala. Možda su presudni bili moja nesmotrenost i moja odlučnost“, kazao je Tartalja.

Ističe da teret dokazivanja nije na građanima, već na počiniocu.

On navodi da su ukupne naknade štete u pojedinim slučajevima prelazile i pet miliona eura, u zavisnosti od broja članova porodice vojnika.

Vjeruje da i na Balkanu važe isti pravni principi koje je uspio da afirmiše i u Italiji.

Novinarka Rajka Raičević ističe da ne treba zaboraviti činjenicu da mi jesmo bili teritorija pod NATO agresijom i da mi jesmo bili žrtva njihove agresije.

„Bilo je famozno ponašanje naših tadašnjih vlasti koja nas je ubjeđivala da mi nismo žrtve. Godinama su bježali od činjenice da smo bili bombardovana teritorija. Ne treba zanemariti sjećanja na tu 1999. godinu. To su bili tragični momenti koje ne smijemo zaboraviti. Građani su bili u strahu, ali je sve normalno funkcionisalo kao da se ništa ne dešava“, istakla je ona.

Raičević je podsjetila na situaciju u Zeti tokom bombardovanja, kada je sahrana spasila jedan dio građana te opštine, a tom prilikom je bomba pala u dnevnu sobu jedne porodične kuće, a na svu sreću ukućani nisu bili u njoj.

„Vijest o pogibiji vojnika u kasarni u Danilovgradu nas je sve osvijestila šta nas sve može zadesiti. Nismo prošli bez žrtava kao što se to predstavljalo, to su bila lažna ubjeđivanja DPS-a“, navodi ona.

Po njenim riječima, gotovo svi ljudi koji su učestvovali u uklanjanju ostataka bombi na Šipčaniku i u Luštici su nedugo zatim preminuli od kancera.

„Zdravstvene institucije nas trebaju informisati kako bi se i mi danas pričuvali od ostataka kasetnih bombi i ostalog materijala koji još uvijek nije pronađen“, smatra Raičević.

IJZ: Očekuje se značajan porast broja oboljelih od raka u svijetu

Institut za javno zdravlje ukazuje da se očekuje značajan porast broja oboljelih od raka u svijetu, uz dodatni uticaj starenja populacije koje povećava i obolijevanje i smrtnost.

„Crna Gora se i dalje suočava sa relativno visokom stopom smrtnosti od malignih bolesti, pri čemu su najčešći uzroci smrti rak pluća, kolorektalni karcinom i rak prostate kod muškaraca, odnosno rak dojke, pluća i grlića materice kod žena. Kao najvažniji pojedinačni faktor rizika izdvaja se pušenje, ali značajnu ulogu imaju i nezdrave životne navike poput loše ishrane, gojaznosti, fizičke neaktivnosti i konzumacije alkohola. Poseban problem predstavlja kasno otkrivanje bolesti, jer se većina tumora dijagnostikuje u uznapredovaloj fazi. Iako se u posljednjim godinama bilježi stabilizacija, pa i blagi pad smrtnosti kod pojedinih malignih bolesti, ukupno opterećenje je i dalje visoko, zbog čega se naglašava značaj ranog otkrivanja, skrining programa i smanjenja faktora rizika u populaciji. Istovremeno, u javnosti se često potencira i mogući uticaj NATO bombardovanja na porast malignih oboljenja, iako takve tvrdnje nijesu zvanično potvrđene kroz dostupne naučne analize“, kazali su iz IJZ.