Budućnost Crne Gore: Građanske partije

Crna Gora se suočava s izazovima izgradnje pravednog društva, a ključ za to leži u građanskim političkim partijama. Ove partije, zasnovane na građanskim vrijednostima Evropske unije, potrebne su kako bi se stvorila jedinstvena i prosperitetna država, oslobođena nacionalizma.

Nakon dvadeset godina od obnove nezavisnosti 21. maja 2006. godine, Crna Gora se ponovo suočava s pritiscima koji prijete njenoj državnoj nezavisnosti. Ovi pritisci dolaze kako iznutra, tako i spolja, a ideolozi koncepta "srpskog sveta" smatraju Crnu Goru dijelom srpskog nacionalnog korpusa.

Unutar Crne Gore postoje pojedinci koji otvoreno dovode u pitanje njenu nezavisnost, priželjkujući ponovno ujedinjenje sa Srbijom. Ključni uzrok trenutnih političkih tenzija leži u zaostajanju u izgradnji demokratskog društvenog sistema i autentičnog građanskog društva.

Ustav Crne Gore iz 2007. godine postavlja temelje za građansko društvo, ali se od tada nije mnogo napredovalo. Današnje društvo je još uvijek podijeljeno na etničke i vjerske zajednice, umjesto da bude kohezivna građanska zajednica. Crna Gora se često promoviše kao multinacionalno društvo, što predstavlja negaciju građanskog društva.

Jedan od najvećih neuspjeha u periodu obnove nezavisnosti je nedovoljna posvećenost izgradnji demokratskog građanskog društva. Promjena vlasti 30. avgusta 2020. godine nije donijela bitne promjene u tom pogledu. Sada se postavlja pitanje kako osnažiti Crnu Goru kao građansko i demokratsko društvo, sposobno da se odupre nasrtajima na svoju državnost.

Razvoj političkog sistema treba da bude zasnovan na kreativnim resursima Crne Gore, uključujući akademske institucije i naučnike iz dijaspore. Jedan mogući pravac je izgradnja građanskog društva na osnovu Ustava iz 2007. godine, čime bi Crna Gora postala autentična građanska država.

Crna Gora, zbog svoje etničke strukture, ne može biti nacionalna država poput mnogih evropskih, ali može biti organizovana poput Sjedinjenih Američkih Država ili Brazila, gdje svi državljani pripadaju svojoj državi, bez obzira na etničku ili vjersku pripadnost.

Građanski Crnogorac bi imao ustavni status, koji bi omogućio političku stabilnost i afirmaciju građanskog društva. Njegova identitetetska osjećanja bi ostala privatna, a u javnom prostoru bi se ispoljavao kao građanin Crne Gore.

Drugi pravac izlaza iz društvenih protivurječnosti jeste reforma partijsko-političkog sistema. Danas su političke partije u Crnoj Gori većinom orijentisane prema nacionalnim interesima, što doprinosi fragmentaciji društva. Potrebno je pronaći model građanske partije koji će ujediniti društvo umjesto da ga dijeli.