Mond: Srbija glavno središte ruskih akcija za destabilizaciju Evrope

Pariski list Mond objavio je članak o tome kako je Srbija glavno središte ruskih operacija destabilizacije u Evropi. Kao primjer, navode slučaj trojice srpskih državljana koji su u Srbiji osuđeni za špijunažu i rasnu diskriminaciju zbog postavljanja svinjskih glava ispred devet džamija u Parizu u septembru 2025. godine. Presuda, izrečena tajno krajem decembra kao dio sporazuma o priznanju krivice, otkrivena je 6. marta, a prvi je o tome javio Radio Slobodna Evropa, dok je i Mond imao pristup tom tekstu.

Viši sud u Smederevu osudio je trojicu muškaraca i za bacanje zelene boje na Spomenik holokaustu i tri pariske sinagoge u maju 2025. godine. Obje akcije izazvale su talas negodovanja u Francuskoj, a francuske službe su ih kasnije pripisale Rusiji. Presuda potvrđuje da je grupa primala naređenja i finansijska sredstva od obavještajnih struktura Ruske Federacije.

Te osobe je regrutovao i poslao u Francusku čovjek identifikovan u presudi kao 'Lovac', a za koga se navodi da je srpski državljanin po imenu Aleksandar Savić. Dok je Savićeva sudbina nepoznata, njegovi regruti su osuđeni na kazne od šest mjeseci do godinu i po dana kućnog pritvora sa elektronskim praćenjem. Još osam osoba je pod istragom.

Grupa je, prema sudu, organizovala i druge akcije koje su prošle gotovo nezapaženo. U aprilu 2025. godine zalijepili su 600 do 700 naljepnica pozivajući na obilježavanje genocida nad Jermenima u blizini Trijumfalne kapije i u 18. arondismanu Pariza. U julu iste godine postavili su plastične skelete ispred Brandenburške kapije u Berlinu. Poruke na njemačkom jeziku, u kojima je pominjan kancelar Fridrih Merc, glasile su: 'Još uvek čekam penziju. Hvala vam, Merc'.

Prema Mondu, srpsko pravosuđe zaključilo je da je cilj grupe bio sprovođenje akcija političke destabilizacije i podsticanje vjerske i etničke mržnje u Francuskoj i Njemačkoj. Korišćenje ranjivih i često neobučenih pojedinaca za operacije destabilizacije u Evropi dobro je dokumentovano od početka rata u Ukrajini, a tokom 2025. godine Srbija je postala glavni centar takvih ruskih akcija.

U septembru je moldavska policija uhapsila više od 70 Moldavaca i Rumuna zbog sumnje da su se na teritoriji Srbije obučavali za pripremu nereda uoči parlamentarnih izbora, koje su na kraju mirno pobijedile proevropske stranke. Prema podacima srpske policije, grupa je brojala više od 150 ljudi koji su nedjeljama trenirali u kampu u blizini restorana pored Drine, rijeke koja čini granicu između Srbije i Bosne i Hercegovine. U tom slučaju su uhapšena i dva državljanina Srbije, dok sudbina navodnog organizatora kampa, ruskog državljanina, ostaje nepoznata.

Izbor Srbije za ove operacije nije slučajan, navode analitičari. Službe ruskog predsjednika Vladimira Putina više vole građane zemalja sa niskim životnim standardom i snažnim proruskim raspoloženjem. Srbija, koja je kandidat za članstvo u Evropskoj uniji, ali odbija da uvede sankcije Rusiji, nudi praktične prednosti. Ruskim građanima nijesu potrebne vize za ulazak u Srbiju, kao ni njenim građanima za putovanje u EU.

Predrag Petrović, istraživač u Beogradskom centru za bezbjednosnu politiku, ukazuje na dobre odnose između predsjednika Aleksandra Vučića i Vladimira Putina, naglašavajući da Srbija nudi najbolje uslove za hibridne operacije. On smatra da je srpsko pravosuđe brzo delovalo u slučaju 'svinjskih glava' isključivo zato što su se suočili sa nepobitnim dokazima francuske policije i zbog toga što je Francuska veoma važna za Vučića.

Francuski predsjednik Emanuel Makron izbjegava da kritikuje srpske vlasti od kada je prodao 12 borbenih aviona Rafal srpskoj vojsci 2024. godine. Ipak, Petrović zaključuje da Srbija ne čini ništa da zaista zaustavi ove operacije uticaja, što pokazuje činjenica da nijedan Rus nije uhapšen. Njegov istraživački centar, poznat po kritičkom stavu prema Rusiji, i sam je u jesen 2025. bio žrtva velikog hakerskog napada, koji je Majkrosoft pripisao hakerskim grupama povezanim sa ruskim obavještajnim službama.