Dug put do Evrope: Brisel zabrinut zbog kašnjenja Crne Gore u reformama

Evropska komisija i Brisel su nezvanično, ali stvarno, iznenađeni posljednjim potezima zvanične Podgorice. Evropska komesarka za proširenje Marta Kos zahtijevala je od premijera Spajića da objasni zbog čega su poslanici PES-a, koji tvrde da su evropski orijentisani, glasali za izmjene Zakona o unutrašnjim poslovima i Zakona o ANB-u koje je Evropska komisija ocijenila da su suprotni pravnoj tekovini Evropske unije.

Prema izvorima iz Brisela, protekle sedmice je baš premijer Spajić pokušao posrednim kanalima da informiše šeficu diplomatije EU Kaju Kalas da je – u cilju održanja koalicije na vlasti – bilo neophodno usvajanje izmjena dva sporna zakona koje su predložile Demokrate Alekse Bečića.

U Evropskoj komisiji su zabrinuti što se Crna Gora ne pridržava dogovorenih termina za uvođenje reformi. Izvor iz kancelarije potpredsjednika Evropske komisije ističe da su loši rezultati evropskih pregovora. Presjek, zaključno sa 1. martom 2026. godine, evropski nalaz pokazuju da će, prema sadašnjoj dinamici, na kraju godine ostati nezatvoreno 10 do 12 pregovaračkih poglavlja. U optimističnoj verziji najmanje pet poglavlja neće biti zatvoreno.

I zato, umjesto zatvaranja tri ili čak pet poglavlja, na međuvladinoj konferenciji 17. marta u Briselu biće zatvoreno samo jedno poglavlje – 21, trans-evropske mreže. Da će u ponedjeljak u Briselu biti zatvoreno samo jedno poglavlje, potvrdila je nedavno i ministarka evropskih integracija Maida Gorčević. „Ono što nas očekuje 17. marta je nova međuvladina konferencija i zatvaranje jednog pregovaračkog poglavlja 21 -trans-evropske mreže“, kazala je Gorčević.

Iz Evropske komisije uporno ukazuju crnogorskim zvaničnicima da su sektor poljoprivrede i ekologije "uska grla za EU integracije i da u tim sektorima trebaju hitne personalne promjene”. Premijer Spajić, međutim, radi stabilnosti vladajuće koalicije, ne želi da smijeni ministra poljoprivrede i lidera SNP-a Vladimira Jokovića. Spajić se svojvremeno oglušio i na decembarsku preporuku iz Brisela da, rekonstrukcijom Vlade, smanji broj ministarsava najviše na dvadeset.

Politički analitičar, profesor Zlatko Vujović, ocjenjuje u razgovoru za ETV da su informacije koje stižu iz Brisela veoma zabrinjavajuće. „U Briselu smatraju da im nedostaje adekvatan partner sa crnogorske strane i mi vidimo da, umjesto da se ubrzava proces zatvaranja poglavlja da se on usporava. Ako se ovako budu stvari nastavile, onda teško možemo očekivati da se okonča proces pregovora do kraja 2026. godine“, naglašava Vujović. Smatra da je zatvaranje svih poglavlja moguće samo u slučaju da u Briselu donesu političku odluku.

Nepozitivne ocjene vlade jačaju i kada se govori o ispunjenju obaveza pred Briselom. „Neispunjena obećanja Podgorice“ odnose se na stanje u javnim preduzećima i javnoj upravi, koji služe kao rezervoar za zapošljavanje pristalica vladajućih partija. Nakon usvajanja Zakona o unutrašnjim poslovima i ANB-u, Demokrate Alekse Bečića navodno će u nekoliko narednih mjeseci eliminisati više stotina policijskih službenika, a na njihova mjesta dovesti partijski lojalne ljude. Evropska komisija je nedavno upozorila premijera Spajića i da je menadžment Elektroprivrede pokazao upravljačku nesposobnost i da je državna kompanija prebukirana nesposobnim, ali kadrom lojalnim Mandićevoj Novoj srpskoj demokratiji. Prema javno dostupnim podacima, zaključno sa decembrom 2025. godine, višak zaposlenih u Javnoj upravi prelazi 30 odsto uposlenih. Što znači da se trend partitčkog zapošljavanja nastavlja i da svaka partija parlamentarne većine to radi u oblasti koja joj je koalicionim dogovorom pripala.

Upravo zbog svih ovih pokazatelja, najava PES-a i premijera Milojka Spajića da je 2028. godina crnogorskog pristupanja Evropskoj uniji sada djeluje kao još jedno prazno, neispunjeno obećanje postavgustovske vlasti.