Ruski uticaj i Crna Gora: put ka EU i NATO

Mehmedin Tahirović, profesor bezbjednosti i međunarodnih odnosa, u razgovoru za Pobjedu sagledava aktuelnu eskalaciju napetosti u regiji. Kaže da Crna Gora, kao mala država, nema kapacitete za direktno učešće u dešavanjima na Bliskom istoku, ali članstvo u NATO i EU nameće usklađivanje politike sa saveznicima. Sjedinjene Američke Države imaju strateškog partnera u Izraelu i zalivskim državama, dok Iran nema regionalne saveznike osim ćelija iranske Revolucionarne garde u Libanu, Gazi i Iraku.

Ovaj sukob se ne može riješiti brzo, postoji mogućnost dugotrajnog konflikta i građanskog nezadovoljstva u Iranu. U isto vrijeme, evropske države traže balans između podrške SAD i zaštite svojih interesa, što dodatno komplikuje situaciju, kaže Tahirović.

Prema njegovim riječima, reperkusije sukoba po Crnu Goru i države Zapadnog Balkana indirektno utiču na region kroz geopolitičke pritiske i moguće ruske i američke intervencije. Zapadni Balkan je strateški interes Evrope i NATO; svaka nestabilnost u regiji može biti iskorišćena za jačanje ruskog uticaja, ističe.

On podsjeća da Crna Gora kao mala država nema kapacitete za direktno učešće u dešavanjima na Bliskom istoku, ali članstvo u NATO i EU znači da mora uskladiti politiku sa saveznicima. „Crna Gora kao mala država nema kapacitete za direktno učešće u dešavanjima na Bliskom istoku, ali članstvo u NATO i EU znači da mora uskladiti politiku sa saveznicima“, naglasio je Tahirović.

„Evropa je podijeljena u pristupima, ali mora razviti zajednički okvir bezbjednosti“, dodaje. „Ovo je dobra prilika za koheziju unutar EU jer će pokazati volju za opstankom. Planirana ulaganja u odbranu i vojnu koheziju do 2030. pokazuju ozbiljnost Evrope u jačanju svoje odbrane. Uvjeren sam da slijede procesi transformacije radi opstanka i NATO-a, a naročito EU koja ne treba sama sebi“, kaže.

Tahirović dalje ističe da EU mora dostići veći nivo povezivanja, a to su modeli federacije ili konfederacije, a on je lično bliži prvom modelu jer bi time učvrstila pozicije, a i to bi bio odgovor na Rusku Federaciju. „NATO ima perspektivu i Evropljani ne mogu bez Amerikanaca, a ni obrnuto. U budućnosti ovaj Savez treba da postane novi instrument koji će odgovarati na krupna pitanja i izazove od klimatskih promjena preko sprečavanja sila poput Rusije, Kine i Indije da poremete sistem ravnoteže“, dodaje.

Što se tiče dugoročnog uticaja sukoba na Zapadni Balkan, Tahirović naglašava da sukob indirektno utiče na region kroz geopolitičke pritiske i moguće ruske i američke intervencije. Crna Gora, kroz članstvo u NATO i EU, može biti stabilizirajući faktor ako se pridržava evropskih i transatlantskih standarda. Uticaj bi se znatno smanjio ako bi se Crna Gora i Albanija prije učlanile u EU, uz pretpostavku da Srbija shvati da Rusija nije njena majka i ako se stvore uslovi da brzo postanu BiH i Kosovo.

Crna Gora nema kapacitete za direktno učešće u Bliskom istoku, ali kroz NATO i EU mora uskladiti politike. Ekonomske posljedice, kroz porast cijena energije i inflaciju, takođe mogu uticati na unutrašnju stabilnost. Zaključuje se da je evropska kohezija ključna za očuvanje regionalne stabilnosti u narednim godinama.