Knez Pavle Karađorđević: Sastanak s Hitlerom i okolnosti 1941. godine

Na današnji dan, 4. marta 1941. godine, jugoslovenski knez-namjesnik Pavle Karađorđević se u Drugom svjetskom ratu tajno sastao s vođom Trećeg rajha Adolfom Hitlerom u Berhtesgadenu. Hitler je tada zatražio da Beograd pristupi Trojnom paktu, uz obećanje da će Njemačka i Italija garantovati integritet i nezavisnost Jugoslavije.

Pavle Karađorđević, kako je primijetio engleski publicista Richard Bassett, „nije bio ni vojnik ni Srbin“. Ovaj knez otvorio je hrvatsko pitanje u Jugoslaviji pred izbijanje Drugog svjetskog rata, što je dovelo do sporazuma Cvjetković-Maček u avgustu 1939. godine. Ovaj sporazum, prema mišljenju mnogih, doveo je do prevara i ugrožavanja velikog dijela srpskog naroda, koji je bio pod hrvatskom dominacijom u novostvorenoj Banskoj Hrvatskoj.

Osnivanje tzv. Ujedinjene opozicije u Kraljevini Jugoslaviji 8. oktobra 1937. godine, koju je prvi pozdravio Winston Churchill, od značaja je za razumijevanje političke situacije. Churchill je u svojoj knjizi “The Unknown War” optuživao Srbe za propast Austro-Ugarskih trupa u Galiciji tokom Prvog svjetskog rata.

Knez Pavle je bio poznat po svojoj anglofilskoj orijentaciji, a njegovo školovanje u Londonu je dodatno naglasilo njegovu sklonost britanskoj kulturi. On je 1939. godine postao vitez ordeny Podvaznica, što se daje samo krunisanima. Njegova povezanost s engleskim Forin ofisom omogućila je manipulaciju političkim zbivanjima u Jugoslaviji, a njegovo djelovanje je uključivalo i hapšenje Milana Stojadinovića, koji je smatran preprekama za Kneza zbog njegovih nacionalističkih stavova.

Uoči Drugog svjetskog rata, knez Pavle je poduzeo korake koji su uključivali slanje zlata Kraljevine Jugoslavije u Englesku i Ameriku, te pokušaje uklanjanja unutrašnjih tenzija. Prema svjedočenju kralja Petra II, knez Pavle je pripremao puč protiv Sila Osovine i Tripartitnog Pakta, što je dodatno zakomplikovalo situaciju u Jugoslaviji.

Na kraju, knez Pavle ostaje kontroverzna figura koja je pokušavala da balansira između velikih sila u turbulentnom vremenu, ostavljajući za sobom složenu političku baštinu koja se i danas analizira.