Zašto Crnogorski Jezik Mora I Treba Da Ima Poseban Status U Crnoj Gori?

Juče su se Andrija Mandić i Momo Koprivica obreli u Nikšiću na Filološkom fakultetu na obilježavanju mjeseca srpskog jezika, što je, prema svemu sudeći, više politički događaj nego lingvistički. Mandić je istakao da nema zemlje u kojoj jezik kojim govori najveći broj stanovnika nije i službeni, ali je ta izjava netačna i lažna.

Crnogorski jezik, kao službeni jezik, ima status koji je zaštićen Ustavom Crne Gore, a to je formulacija koja se koristi i za srpski jezik u Ustavu Republike Srbije. Iako se crnogorski jezik simbolički izdvaja, to ne utiče značajno na razliku u statusu između njega i drugih jezika u službenoj upotrebi. Ova simbolika dolazi zbog toga što crnogorski jezik predstavlja identitet, suverenitet i nezavisnost Crne Gore, koja se često dovodi u pitanje od strane političkih opcija kao što su Mandić i Koprivica, kao i od strane Srpske pravoslavne crkve i srpskih političkih i društvenih elita iz Crne Gore i regiona.

Isticanje srpskog jezika kao jednakog crnogorskom može se shvatiti kao pokušaj relativizacije crnogorske nezavisnosti. U ovom kontekstu, irski jezik može poslužiti kao primjer: iako se koristi manjinski, prepoznat je kao nacionalni jezik i prvi zvanični jezik Irske, dok se engleski jezik tretira kao drugi zvanični. Irski jezik čuva kolektivnu memoriju, tradiciju i posebnost irskog naroda, a njegovo ustavno isticanje šalje poruku da jezik nije samo sredstvo komunikacije, nego simbol suvereniteta.

U kontekstu crnogorskog identiteta, njegovo posebno ustavno isticanje predstavlja institucionalnu zaštitu koja sprječava razvodnjavanje političkog subjektiviteta Crne Gore. Crnogorski jezik, kao sidro državnosti, potvrđuje pravo države na svoj naziv, jezik i poseban identitet. Na kraju, kao što je irski jezik u Irskoj simbol oslobađanja od kolonijalne prošlosti, tako i crnogorski jezik predstavlja potvrdu suvereniteta Crne Gore u trenutku kada se pridjev 'crnogorski' sistematski briše iz imena institucija.

To bi bilo sve za danas. Ugodan ostatak dana želimo.

S poštovanjem, Ljubomir Filipović, analitičar i kolumnista CdM-a.