Stranci u državnoj upravi: Nova pravila igre i put prema EU

Državljani članica EU, Evropskog ekonomskog prostora (EEA) i Švajcarske Konfederacije dobijaju mogućnost rada u crnogorskim institucijama prema izmjenama i dopunama Zakona o državnim službenicima i namještenicima. Ova uredba stupa na snagu danom prijema Crne Gore u Evropsku uniju.

Prema zakonu, lice koje je državljanin države članice EU, EEA ili Švajcarske Konfederacije, koje poznaje službeni jezik Crne Gore i posjeduje pismenost u latiničnom ili ćiriličnom pismu može biti angažovano od strane državnog organa. Međutim, ovo "angažovanje" ne podrazumijeva klasičan radni odnos. Zakon jasno zabranjuje zasnivanje stalnog radnog odnosa za ovu kategoriju stranaca u državnim organima.

Za državljane zemalja koje nijesu članice EU ili EEA, kao i za osobe bez državljanstva, zakon predviđa drugačiji put. Oni mogu zasnovati radni odnos, ali isključivo na pozicijama namještenika. "Strani državljanin ili lice bez državljanstva može da zasnuje radni odnos u državnom organu kao namještenik, pod uslovima propisanim posebnim zakonom i međunarodnim ugovorom", navodi se u Zakonu.

Prema Članu 2 zakona, namještenik je osoba koja obavlja "pomoćne i druge poslove", dok su poslovi kojima se ostvaruje nadležnost organa rezervisani za državne službenike. Bez obzira na nove kategorije, svaki kandidat, pa i strani državljanin gdje je to dopušteno, mora ispunjavati opšte uslove: punoljetnost, zdravstvenu sposobnost, propisan nivo kvalifikacija te činjenicu da nije osuđivan za krivična djela koja ga čine nedostojnim za rad u državnom organu.