Evropa preuzima inicijativu u NATO-u, EK zagovara evropsku odbranu

Generalni sekretar NATO-a Mark Rute istakao je “promjenu u razmišljanju” među evropskim saveznicima nakon jučerašnjeg sastanka ministara odbrane u Briselu. On je naglasio da se godinama iznošene američke žalbe o nedovoljnoj evropskoj potrošnji na odbranu sada rješavaju, čime se jača savez. “Godinama, decenijama, Sjedinjene Države su se žalile da u Evropi ne trošimo dovoljno na odbranu. To je ono što sada ispravljamo, i to čini NATO mnogo jačim”, rekao je Rute na događaju njemačke Hrišćansko-demokratske transatlantske organizacije u Minhenu.

On je pohvalio planirano povećanje njemačke odbrambene potrošnje na više od 150 milijardi eura do kraja decenije kao primjer liderstva koje je NATO-u potrebno. Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen je naglasila važnost održavanja evropskih napora na naoružanju unutar kontinenta. Govoreći pored Rutea i njemačkog ministra vanjskih poslova Johana Vadefula, Fon der Lajen je rekla da oprema finansirana koju finansira Evropa treba da “dolazi iz Evrope ili Ukrajine i više se ne nabavljati iz inostranstva”. Ona je istakla da povećana potrošnja EU na odbranu odgovara dugogodišnjim pozivima da Evropljani preuzmu veću odgovornost za svoju bezbjednost, istovremeno jačajući NATO.

Komesar za odbranu Andrius Kubilijus je dodao da EU razmatra formiranje snaga brze reakcije od 80.000–100.000 vojnika. “Pričamo o snagama brze reakcije… koje bi zamijenile oslanjanje na američke trupe”, rekao je, naglašavajući da bi ove snage djelovale u kombinaciji sa nacionalnim armijama, a ne da ih zamijene. Kristin Lagard, predsjednica Evropske centralne banke, izrazila je umjerena očekivanja od MSC-a. Dok se spekulisalo da bi ovogodišnja MSC mogla biti mirnija nego prošlogodišnja, ona je rekla: “ostaje da se vidi.”

Lagard je primijetila da američku delegaciju vodi sekretar za spoljne poslove Marko Rubio, a ne potpredsjednik Džej-Di Vens, čije su prošlogodišnje izjave izazvale tenzije u odnosima sa evropskim saveznicima. Kubilijus se takođe osvrnuo na transatlantske odnose, umanjujući zabrinutost zbog prethodnih izjava američkog predsjednika Donalda Trampa o Grenlandu. On je predstavio nedavni EU-SAD detant kao priliku za Evropu da preuzme veću odgovornost za svoju odbranu. “Uzimali smo zdravo za gotovo da transatlantski odnosi znače da će SAD biti u Evropi i trošiti svoje resurse ovdje”, rekao je. “Evropa preuzimajući kontrolu nad svojim odbrambenim kapacitetima jača NATO i šire transatlantske odnose”.

Samit je takođe istakao neke unutrašnje dinamike unutar Evropske komisije. Kubilijus se našalio na račun nedostatka transparentnosti u vezi sa drugim SAFE programom finansiranja odbrane, naglašavajući kako predsjednica fon der Lajen drži mnogo odlučivanja centralizovano. Ipak, interes za dodatno finansiranje evropskih napora na naoružanju ostaje snažan među državama članicama. Što se tiče američkih odbrambenih pitanja, zamjenik šefa Pentagona Elbridž Kolbi bio je oprezan kada je upitan o nuklearnoj zaštiti Grenlanda, pozivajući se na tekuće političke razgovore sa Danskom i Grenlandom i opisujući proces kao “samouvjeren” i fokusiran na rješavanje predsjedničkih zabrinutosti. On je naglasio da se NATO nalazi u “periodu tranzicije” dok Evropa preuzima veći dio odbrambenih odgovornosti.