Žabljak: Srbi nemaju pravo na isticanje trobojke, kaže zakon

U Žabljaku, gdje su Srbi, prema podacima iz 2023. godine, većinski narod, isticanje trobojke na zgradama opštine i institucijama izaziva pravne kontroverze. Pravo na isticanje nacionalnih simbola imaju pripadnici manjinskog naroda koji su većina u nekom gradu, ali Srbi, iako čine 32,93 odsto stanovništva, nemaju status manjinskog naroda u Crnoj Gori.

Odluka o postavljanju trobojke donijeta je od strane žabljačke Skupštine opštine (SO) na zahtjev vladajuće Nove srpske demokratije (NSD) uz podršku koalicionih partnera. U obrazloženju zaključka iz NSD-a se navodi da “svaka nacionalna zajednica ima pravo da ističe svoje nacionalne simbole u lokalnim zajednicama u kojima je zastupljena u većinskom broju”. Ipak, pravnici ističu da su osnovi za isticanje simbola regulisani različitim zakonima, uključujući Ustav i Zakon o manjinskim pravima i slobodama.

Na staroj zgradi Opštine, uz državnu zastavu, juče je bila postavljena i trobojka, dok su iz vrha žabljačke Opštine nezvanično saopštili da je šef lokalnog parlamenta Ivan Popović (NSD) samoinicijativno postavio trobojku. Zakon o upotrebi nacionalnih simbola precizira da pravo na isticanje simbola imaju pripadnici manjinskog naroda. Iako Srbi čine značajan dio populacije, oni ne ispunjavaju uslove za status manjine prema preporukama Venecijanske komisije.

Osim pravnog aspekta, odluka o postavljanju trobojki pokreće i pitanje njihovog izgleda. Prema objašnjenju iz NSD-a, predloženo je da se vijori “tradicionalna narodna zastava srpskog naroda u Crnoj Gori - tzv. narodna trobojka”. Međutim, nije jasno da li je ta trobojka zvanično definisana, s obzirom da Srpski nacionalni savjet nije odobrio njen izgled.

Radoš Žugić, prvi čovjek Opštine, najavio je da će biti “istrajan u stavu da se u postupku izvršenja zaključka skupštine” uz državnu zastavu istakne “crnogorska trobojka s grbom iz vremena Kraljevine Crne Gore”. Ova najava dodatno komplikuje situaciju, s obzirom da je nejasno da li se kosi sa usvojenom inicijativom NSD-a.

Odluka žabljačkog parlamenta naišla je na osude opozicije, koja je istaknula da je isticanje trobojke “najnovija provokacija u režiji Mandića”. Iz opozicione Demokratske partije socijalista (DPS) ukazali su na to da je Durmitorska inicijativa, po njihovim riječima, bila ucijenjena da glasa za isticanje trobojke kako bi obezbijedila podršku koalicije Za budućnost Crne Gore (ZBCG) i Demokrata.

U međuvremenu, iz Socijaldemokratske partije i Stranke Evropskog progresa su ocijenili da se radi o napadu na Ustav, dok je žabljački parlament usvojio odluku koja je izazvala brojne pravne i političke kontroverze. Kako će se situacija dalje razvijati ostaje da se vidi, a pitanje prava na isticanje simbola i dalje ostaje otvoreno za raspravu.