SAD na najnižem nivou korupcije do sada, pad i kod drugih demokratija

Prema najnovijem Indeksu percepcije korupcije (CPI) za 2025. godinu, koji je objavila organizacija Transparensi internešenal, Sjedinjene Američke Države su pale na najniži nivo ikada sa 64 boda, što predstavlja pad od deset bodova u odnosu na 2016. godinu. Indeks, koji rangira više od 180 zemalja prema percipiranom nivou korupcije u javnom sektoru, pokazuje da i druge zemlje poput Kanade, Velike Britanije i Švedske beleže sličan trend opadanja.

Indeks CPI se objavljuje već 31 godinu i daje uvid u stanje korupcije širom sveta. Ove godine, samo pet zemalja ima više od 80 bodova, dok je pre deset godina takvih bilo 12. Danska je zadržala prvu poziciju sa 89 bodova, a prate je Finska sa 88 i Singapur sa 84. Fransoa Valerijan, predsednik Transparensi internešenala, ističe da nedostatak "smjelog liderstva" na globalnom nivou slabi napore u borbi protiv korupcije, naglašavajući da "nekoliko vlada više ne smatra da je borba protiv korupcije prioritet".

U izvještaju se navodi da se politička klima u SAD pogoršava već više od decenije, uz dodatak da najnoviji podaci ne odražavaju samo dešavanja nakon povratka Donalda Trampa na vlast. Iako je rating SAD ostao stabilan tokom vladavine Bajdenove administracije, brojni etički skandali u Vrhovnom sudu su doprinijeli padu. Valerijan ukazuje da ne može biti krivljen samo Tramp, jer su zabrinjavajuće reforme započele i pre njegove vlasti.

Izvještaj Transparensi dalje navodi da se korupcija manifestuje kroz "korišćenje javne funkcije za ciljanje nezavisnih glasova", "normalizaciju sukobljene politike", te "politizaciju tužilačkog odlučivanja". Trampove mjere, kao što su gašenje javnih emitera i korišćenje vladinih agencija protiv političkih protivnika, dodatno su potkopale povjerenje u institucije.

Velika Britanija, koja je zabilježila pad od 11 bodova na sadašnjih 70, suočava se sa sličnim problemima, uključujući skandale vezane za nabavke tokom pandemije. Ostale zapadne nacije, kao što su Novi Zeland, Kanada i Švedska, takođe beleže padove u svom rangu. Francuska, sa padom od četiri boda, suočava se sa slabim sprovođenjem zakona o korupciji.

Transparensi upozorava da se korupcija širi i u zemljama koje su nekada bile uzor borbe protiv korupcije. Izvještaj takođe naglašava da autoritarni režimi, poput onih u Venecueli i Azerbejdžanu, beleže najgore rezultate, dok je više od dve trećine zemalja palo ispod 50 bodova na ovom indeksu, što ukazuje na ozbiljne probleme sa korupcijom širom sveta.

U kontekstu borbe protiv korupcije, ukrajinski napori su pohvaljeni, iako se zemlja suočava sa sopstvenim skandalima. Valerijan zaključuje da je "jedna zemlja – Ukrajina – odlučila da se bori protiv korupcije, dok je Rusija odabrala suprotan put", ukazujući na to da je Moskva ukinula zakone koji su sprječavali i kažnjavali korupciju.