Minhenska bezbjednosna konferencija: Evropa poziva na vojnu nezavisnost od SAD

Evropa je došla do bolne spoznaje da mora biti čvršća i vojno nezavisnija od autoritarne američke administracije koja više ne dijeli posvećenost liberalnim demokratskim normama, navodi se u izvještaju pripremljenom za Minhensku bezbjednosnu konferenciju. Kako prenosi Gardijan, ovaj izvještaj priprema teren za potpunu ideološku konfrontaciju sa Bijelom kućom predsjednika Donalda Trampa na predstojećem godišnjem sastanku stručnjaka za bezbjednosnu politiku, koji počinje u petak.

Sada već ozloglašeni govor potpredsjednika SAD Džej Di Vensa na prošlogodišnjoj Minhenskoj bezbjednosnoj konferenciji, kada je tvrdio da evropske elite guše slobodu govora i otvaraju vrata masovnoj migraciji, označio je trenutak u kojem je Evropa shvatila da joj Trampova administracija više neće biti pouzdan trgovinski i bezbjednosni partner. Od tada su evropski lideri i tim Donalda Trampa vodili niz sporova o pitanjima kao što su američki pritisci da se Ukrajina primora na ustupke Rusiji, Trampove prijetnje preuzimanjem Grenlanda, kao i niz američkih protekcionističkih mjera – od carinskih barijera do unutrašnjih zabrana ulaganja.

Na tu podjelu je jasno ukazao kanadski premijer Mark Karni u govoru na Svjetskom ekonomskom forumu u Davosu prošlog mjeseca, upozorivši na rascep između SAD i njihovih zapadnih saveznika. Vensova procjena evropskog pada dodatno je ojačana u najnovijoj američkoj bezbjednosnoj strategiji, u kojoj su evropski lideri optuženi da nadgledaju „civilizacijsko brisanje“. Nedavno je Tramp omalovažio hrabrost kojom su se evropski pripadnici NATO snaga borili u Avganistanu, što je duboko uvrijedilo evropske vojne lidere.

Vens se ove godine ne očekuje u Minhenu, ali će doći državni sekretar SAD Marko Rubio, a najavljen je i dolazak kongresne delegacije Sjedinjenih Američkih Država. Anketa naručena za potrebe izvještaja pokazuje da su Evropljani sve spremniji da djeluju bez američkog vođstva i da smatraju da im ono više nije neophodno. U izvještaju Minhenske bezbjednosne konferencije Tramp se optužuje da pokazuje sklonost ka destrukciji i zauzimanju strane predsjednika Rusije Vladimira Putina.

„Većina Evrope posmatra kako SAD tonu u ‘kompetitivni autoritarizam’ sa rastućom zabrinutošću ili čak užasom, pitajući se koliko je zaista otporna američka demokratija“, navodi se u izvještaju. U dokumentu se dodaje da su se SAD okrenule od liberalnih principa koji su podržavali poslijeratni poredak i da Vašington možda stvara postamerički poredak. „Dok zagovornici politika predsjednika Trampa vjeruju da će one ‘učiniti Ameriku ponovo velikom’, kritičari tvrde da su one suštinski jednake ‘samoubistvu supersile’“, piše u izvještaju.

Evropski lideri su shvatili da su zavisnost od američke vojske i prilagođavanje dosegli svoje granice. „Evropljani su nedavno morali priznati da je gotovo nemoguće suprotstaviti se trgovinskim sporazumima koji krše pravila otvorene trgovine ili govoriti protiv očiglednih povreda suvereniteta drugih država, ukoliko su u velikoj mjeri zavisni od vojne pomoći zemlje koju optužuju za taktike prinude i potkopavanja postojećih normi“, navodi se u izvještaju.

Ističe se da je to posebno „bolna spoznaja“ za Evropljane i neke njihove partnere u indo-pacifičkom regionu, koji su se dugo oslanjali na Vašington da preuzme najteži dio odbrane svojih interesa. U izvještaju Minhenske bezbjednosne konferencije preporučuje se evropskim liderima da se prilagode tehnikama Trampove administracije i da budu smjeliji u donošenju odluka i načinu komunikacije.

Navodi se da oni koji brane međunarodna pravila i institucije moraju biti jednako smjeli kao i oni koji ih žele uništiti. Ukazuje se da je „oslanjanje na sterilna saopštenja, predvidljive konferencije i opreznu diplomatiju“ u svijetu u kojem su protivnici postali nemilosrdniji i inovativniji – recept za neuspjeh. Dodaje se da su u eri politike razaranja oni koji samo stoje po strani u stalnoj opasnosti da budu zatrpani.

Navodi se da, s obzirom na obim razaranja koji se već odvija, više nije dovoljno baviti se isključivo reakcijama i ograničenim naporima da se obnovi status kvo. „Oni koji se protive politici razaranja moraju ojačati neophodne strukture, stvoriti nove, održivije nacrte i sami postati hrabri graditelji. Previše toga je u pitanju – zapravo, sve je u pitanju“, zaključuje se u izvještaju.

U dokumentu se takođe odbacuje Vensova tvrdnja da su evropske elite postale autoritarni cenzori. Navodi se da su, dok su vodeće ličnosti Trampove administracije optuživale Evropsku uniju i pojedine evropske vlade za cenzuru, a Ukrajinu za odstupanje od demokratskih vrijednosti, u velikoj mjeri izbjegavale bilo kakvu oštru kritiku Moskve, uprkos kontinuiranoj ruskoj represiji i međunarodnoj agresiji.

„Nova američka strategija nacionalne bezbjednosti čak ni ne sadrži posebno poglavlje posvećeno Rusiji. Dok je administracija Džoa Bajdena smatrala podršku Ukrajini samoodbranom od ruske agresije, strateškim interesom i moralnom obavezom, Tramp i njegov tim često pokazuju uznemirujuću naklonost prema ruskom predsjedniku Vladimiru Putinu“, navodi se u dokumentu.