Institut alternativa: U presudnoj godini za EU institucije bez plana

U godinu koja se smatra ključnom za proces pristupanja Evropskoj uniji, Vlada, Skupština i odbori u zakonodavnom domu ušli su bez usvojenih planova i programa rada, saopštili su iz NVO Institut alternativa, uz poziv donosiocima odluka da što prije usvoje planove i programe. Ovi planovi su neophodni kako bi svi akteri u društvu mogli planirati svoj doprinos zakonskim i drugim inicijativama.

Posljednjeg mjeseca 2025. godine, u skupštinsku proceduru predata su 73 zakonska rješenja, a tokom januara 2026. godine još 23 predloga. Iz IA dodaju da intenziviranje zakonodavne aktivnosti predviđa i vladin Nacrt programa pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji za 2026. godinu, koji navodi da od usvajanja 122 strateška, zakonska i podzakonska akta zavisi ispunjavanje mjerila i zatvaranje poglavlja do kraja godine.

Ipak, trenutno ni Vlada ni skupštinski odbori nemaju usvojene planove rada za 2026. godinu, što bi trebalo da posluži kao okvir za planiranje ovogodišnje zakonodavne aktivnosti. Iz IA ističu da poslovnik Vlade propisuje da se godišnji program rada donosi do kraja tekuće godine za narednu, ali je prošlogodišnji program rada usvojen tek sredinom februara prošle godine.

Kako napominju, Ministarstvo evropskih poslova je kroz Nacrt programa pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji za 2026. godinu najavilo da se planira usvajanje čak 490 akata, od kojih je 122 obaveze direktno vezane za ispunjavanje mjerila i zatvaranje pregovaračkih poglavlja. Bez normiranja obaveza i propisivanja jasnih rokova i odgovornosti, dobre prakse postaju incident, ističu iz IA.

U početku 2021. godine, Skupština je utvrdila Plan zakonodavnog rada, kao i Akcioni plan za jačanje zakonodavne i kontrolne uloge. Ipak, ova praksa nije postala formalna obaveza određena Poslovnikom, te takvi planski dokumenti nijesu pripremani i usvajani u narednim godinama. Usvajanje godišnjeg plana rada skupštinskih odbora nije obaveza koju nameće poslovnik, pa do početka februara 2026. godine nijedan od 14 stalnih odbora nije usvojio godišnji plan rada, uključujući i Odbor za bezbjednost i odbranu, koji ima tu obavezu prema Zakonu o parlamentarnom nadzoru.

Iz IA napominju da je Poslovnik od 2020. godine pretrpio čak šest izmjena, ali da obaveza pripreme i usvajanja godišnjih planova rada odbora još uvijek nije propisana. U prošloj godini, četiri skupštinska odbora radila su bez usvojenih planova rada, dok je Odbor za bezbjednost i odbranu usvojio Plan parlamentarnog nadzora krajem decembra 2024. godine. Četiri odbora su usvojila plan rada u martu 2025. godine, a preostalih pet u aprilu iste godine. U međuvremenu, Ustavni i Zakonodavni odbor, Odbor za antikorupciju i Odbor za međunarodne odnose i iseljenike su cijele godine funkcionisali bez plana rada.

Tokom 2023. godine, iz IA podsjećaju da je čak osam skupštinskih odbora radilo bez usvojenih planova rada.