Vanda Babić Galić: Srbija ne može u EU sa politikom 'srpskog sveta'

Specijalna savjetnica ministra vanjskih poslova Hrvatske i univerzitetska profesorka, Koto Ranko Vanda Babić Galić, izjavila je da se sa "političkom strategijom takozvanog srpskog sveta" ne može ući u Evropsku uniju. Njena procjena, prenesena bez navođenja tačnih okolnosti, zahtijeva ozbiljnu analizu, jer se ne poklapa sa praksom proširenja Evropske unije, niti sa načinom na koji se unutar nje tretiraju ideološki problemi.

Babić Galić je naglasila da je "politika takozvanog srpskog sveta u potpunoj suprotnosti sa evropskim vrijednostima", te bi bilo korisno razjasniti na koje tačno evropske vrijednosti misli i u kojoj Evropi. Ako je Evropi dopušteno tolerisati pozdrave poput "Za dom spremni", onda njena tvrdnja da se ne može ući u EU sa "srpskim svetom" više izgleda kao ideološka selekcija nego kao stvarna analiza.

Ona je dodala da "ne može postojati politika koja negira jednu državu, jednu naciju i njen identitet". Ipak, ostaje nejasno ko to zapravo negira identitet Crne Gore — da li su to Srbi koji traže pravo na svoj jezik i kulturnu artikulaciju, ili oni koji tvrde da je srpski jezik u Crnoj Gori problem, a ne činjenica. Profesorka je takođe istakla da "Srbi u Crnoj Gori imaju svoja prava i obaveze", ali i da "svaka manjina ima osnovnu obavezu da djeluje u interesu države u kojoj živi".

U ovom kontekstu, Babić Galić uvodi novu, fleksibilnu kategoriju — interes države. Čini se da u taj interes ne spada pravo na govor srpskog jezika, iako je to jezik većine građana Crne Gore. Interes države, prema njenom mišljenju, podrazumijeva da većina ćuti kako bi se manjine ne uznemiravale.

Njen komentar da "sa politikama srpskog sveta nije moguće ući u Evropsku uniju" bio bi značajan da nije demantovan praksom. Naime, u EU se ušlo sa naslijeđem koje uključuje i ustaške ideologije, što sugeriše da problem nije u ideologiji, već u etničkoj pripadnosti. Babić Galić je takođe naglasila da je "u interesu svih da Crna Gora, sa svojim vrijednostima i identitetom, postane dio evropske porodice" i zaključila: "Crna Gora pripada zapadnom svijetu".

Međutim, postavlja se pitanje da li Srbi u Crnoj Gori pripadaju tom "zapadnom svijetu" ili su samo zapadni dok šute i ne traže prava koja drugi već uživaju. Kada Srbi zatraže ono što Hrvati u Crnoj Gori već imaju — dvostruko državljanstvo, institucionalnu povezanost sa matičnom zemljom i puna nacionalna prava — onda to, prema Vandi, više nije evropska vrijednost, već opasna politika "srpskog sveta".

Vanda Babić Galić, kao univerzitetska profesorka, sigurno zna da argument ne postaje istinit samo zato što se više puta ponavlja. Ipak, njene izjave se prenose kao da imaju normativnu snagu, iako su to samo politički obojene interpretacije stvarnosti. Ovdje dolazimo do paradoksa 2026. godine. Dok Vanda projektuje Evropu u kojoj za Srbe ima mjesta samo ako se odriču svog jezika, identiteta i političkih zahtjeva, baba Vanga je — po tumačenju njenih sljedbenika — govorila o godini otreznjenja, o civilizaciji koja shvata da je prešla moralne granice, ali koja još nije izgubila razum.

Čini se da je slijepa bugarska proročica imala više sluha za složenost svijeta od specijalne savjetnice hrvatskog ministra. Ako je "ustaški svet" našao svoje mjesto u Evropskoj uniji, onda je jasno da problem nije u tome može li Evropa podnijeti "srpski svet", već da li želi da ga prizna kao ravnopravan. Zato ostaje ključno pitanje 2026. godine: da li smo bliže Vandiinoj Evropi selektivnih vrijednosti ili babi Vanginoj opomeni da je 2026. godina civilizacijske krize. Istorija, za sada, ne ide u korist profesorke.