Klimatske promjene i geopolitička napetost: Male države u opasnosti

Kada tenzije između velikih sila rastu, male države stradaju, poručuje Nikola Lunić, konsultant iz oblasti geopolitike i bezbjednosti. Naglašava da klimatske promjene nameću trku za Arktikom, gdje resursi postaju oružje u sukobima interesa. Romantizovani multipolarizam bez snažnih međunarodnih institucija, smatra Lunić, predstavlja iluziju bezbjednosti koja slabi kolektivno jedinstvo i prioritizuje ekonomsku bezbjednost nad suverenošću.

Lunić upozorava da ulazimo u svijet bez pravila u kojem brutalna snaga određuje principe. „Male zemlje, poput Crne Gore i Hrvatske, ostaju formalno zaštićene, ali suštinski zavisne od političke volje velikih“, ističe Lunić, dodajući da Srbija, kao vojno neutralna zemlja, nalazi se u još osjetljivijem položaju bez kolektivnih garancija.

„Slabost se neće praštati, a iluzije postaju nedopustivi luksuz“, nastavlja Lunić, dodajući da međunarodne organizacije trpe zbog nedostatka strukturalnih reformi. U regionu, ne suočavamo se više sa virtuelnim pretnjama, već sa egzistencijalnom opasnošću opstanka. „Krajnje je vreme da sledimo put evropskih vrednosti“, naglašava on.

Govoreći o Trampovim porukama iz Davosa, Lunić ističe da one potvrđuju kontinuitet američke politike. „Amerika pre svega, a saveznici po potrebi“, ističe on. Evropski lideri su dočekali Trampa u kritičnom tonu, pokazujući distancu prema njegovim porukama koje više liče na ultimatume nego na konstruktivne predloge.

Lunić smatra da Danska, kao formalni suveren Grenlanda, nema realnu vojnu snagu da sama brani taj prostor bez američkog bezbednosnog kišobrana. Grenland postaje ključno geopolitičko žarište zbog strateške arktičke pozicije i retkih minerala koji se nalaze na tom području.

U vezi sa idejom o osnivanju evropske vojske od sto hiljada vojnika, Lunić naglašava da ona nije nova, ali nikada nije delovala realnije nego danas. „Bez jedinstvene spoljne politike, evropska vojska bi mogla ostati samo simbol ambicije“, dodaje. Takođe, ukazuje na potrebu za dubokom reformom EU koja bi mogla stvoriti sposobnosti odvraćanja i otpornosti.

Lunić zaključuje da su resursi postali sredstvo političke i vojne dominacije, a Trampove akcije su brutalno pragmatične. „Danas je Grenland simbol kraja unipolarnog svijeta“, poručuje on, naglašavajući da male zemlje najviše pate usljed globalne nestabilnosti.