Izostanak presuda za visoku korupciju rizik za stabilnost Evrope

Izostanak pravosnažnih presuda u slučajevima visoke korupcije za Crnu Goru predstavlja ozbiljan signal za zabrinutost i u novom geopolitičkom okruženju se ne posmatra samo kao unutrašnji problem, već i kao potencijalni rizik za stabilnost i bezbjednost šireg evropskog prostora. To je u razgovoru za "Dan" kazao profesor političkih nauka na Fakultetu za bezbjednost u Skoplju, Židas Daskalovski.

Daskalovski ističe da borba protiv organizovanog kriminala i visoke korupcije dobija dodatnu težinu u aktuelnom bezbjednosnom kontekstu. "Evropska unija (EU) sve jasnije povezuje vladavinu prava sa ukupnom bezbjednosnom arhitekturom, posebno u regionima koji su izloženi transnacionalnim kriminalnim mrežama i spoljnim uticajima", rekao je on.

On naglašava da za Crnu Goru izostanak pravosnažnih presuda u slučajevima visoke korupcije i dalje predstavlja ozbiljan signal za zabrinutost. U novom geopolitičkom okruženju, ovi nedostaci se ne posmatraju samo kao unutrašnji problem, već i kao potencijalni rizik za stabilnost i bezbjednost šireg evropskog prostora.

Profesor Daskalovski smatra da evropska integracija Zapadnog Balkana ostaje strateški prioritet Evropske unije, ali se danas odvija u znatno složenijem geopolitičkom okruženju. "Rastuće globalne tenzije, uključujući potencijalne razlike između Sjedinjenih Američkih Država (SAD) i EU u pogledu bezbjednosnih i teritorijalnih pitanja, dodatno naglašavaju potrebu da EU konsoliduje sopstvenu političku i institucionalnu koheziju", ocijenio je Daskalovski.

U tom kontekstu, ključni izazov za zemlje zapadnog Balkana ostaje izgradnja funkcionalne vladavine prava i otpornog institucionalnog sistema. On naglašava da je EU sve manje spremna da toleriše formalni napredak bez suštinskih rezultata, naročito u uslovima kada proširenje postaje instrument šire bezbjednosne i geopolitičke strategije Unije.

Govoreći o bilateralnim pitanjima sa Hrvatskom, Daskalovski napominje da otvorena pitanja Crne Gore sa ovom državom imaju poseban značaj u trenutku kada EU sve više insistira na stabilnim i predvidivim odnosima među svojim članicama i kandidatima. "U uslovima rastućih globalnih tenzija i redefinisanja odnosa sa SAD, EU pokazuje manju toleranciju prema bilateralnim sporovima koji mogu narušiti unutrašnju koheziju", dodao je on.

On je kazao da je Crna Gora i dalje prepoznata kao najnaprednija zemlja kandidat u regionu. Međutim, kako ističe, liderstvo se sve više posmatra kroz prizmu kvaliteta reformi, a ne samo tehničkog tempa pregovora. "Cilj članstva do 2028. godine ostaje politički važan signal, ali njegova ostvarivost zavisi od sposobnosti Crne Gore da pokaže kredibilne i nepovratne rezultate u ključnim oblastima, posebno u poglavljima 23 i 24", kazao je Daskalovski.

Dodao je da unutrašnje debate u EU, pojačane globalnim krizama i mogućim transatlantskim nesuglasicama, utiču na oprezniji pristup proširenju. To znači da i zemlje koje ispunjavaju formalne uslove moraju dokazati dugoročnu institucionalnu stabilnost i otpornost na političke i bezbjednosne šokove, ali ni tada nemaju garancije za članstvo.

U svjetlu mogućeg institucionalnog preopterećenja EU, ali i promijenjenih odnosa sa tradicionalnim saveznicima, Daskalovski napominje da se sve ozbiljnije razmatraju modeli fazne ili postepene integracije. Ovi modeli imaju za cilj da omoguće bržu ekonomsku i bezbjednosnu integraciju novih članica, uz očuvanje efikasnosti odlučivanja unutar Unije.