Tramp se povlači sa ivice sukoba oko Grenlanda

Američki predsjednik Donald Tramp napravio je spektakularan povratak, odbivši da isključi vojni napad radi aneksije Grenlanda. U govoru u Davosu, Tramp je ponovio želju da posjeduje Grenland, tvrdeći da "ne možete braniti ono što ne posjedujete", ali je dodao da "neće osvojiti arktičko ostrvo silom".

Nakon njegovog govora, Tramp je tvrdio da je postigao neodređeni dogovor o Grenlandu, što je dovelo do njegove odluke da se uzdrži od uvođenja dodatnih carina protiv evropskih zemalja koje su učestvovale u zajedničkoj vojnoj vježbi na Grenlandu, na poziv Danske.

Direktorka Međunarodnog instituta u Rimu, Natalija Toci, u analizi za Gardijan ističe da još uvijek ne znamo detalje sporazuma koji su postigli Tramp i generalni sekretar NATO-a Mark Rute, niti da li taj dogovor ima stvarnu težinu s obzirom na Trampovu promjenljivost. Čini se da sporazum, iako otvoren za razgovore o arktičkoj bezbjednosti, pravima na minerale i suverenitetu američkih baza, čuva suverenitet Grenlanda unutar Kraljevine Danske.

Toci navodi nekoliko mogućih objašnjenja za ovaj preokret, uključujući nelagodu među republikancima i američkom javnošću pred mogućnošću napada na NATO saveznika, turbulencije na globalnim tržištima i Ruteovu poslušnost. Domaći pritisci u SAD mogli su igrati ulogu, ali nisu bili dovoljni da objasne nagli zaokret.

Takođe, tržišta su reagovala negativno kada je Evropa dala do znanja da neće biti laka meta, što je natjeralo Trampa da se povuče sa ivice sukoba. Lekcija za evropske lidere je jasna: pokušaji umirivanja Trampa nisu donijeli rezultate.

Tokom protekle godine, evropski lideri su pokušavali da zavedu Trampa, nudeći mu različite ustupke, uključujući povećanje izdvajanja za odbranu na 5% BDP-a. Međutim, Tramp je ismevao evropske napore, a američka vojna podrška Ukrajini je smanjena.

Evropski lideri su se konačno ujedinili u podršci Danskoj i njenom suverenitetu nad Grenlandom, a evropski parlament je obustavio ratifikaciju trgovinskog sporazuma EU–SAD o carinama. Takođe, institucije EU razmatraju moguće protivmjere, uključujući kontracarine.

Dok ostaje neizvjesno da li EU ima snage za sprovođenje odmazde, evropski lideri su pokazali čvrstinu. Ali, kako se temperatura spušta, postoji rizik od povratka u zonu komfora - kukavičluka i nečinjenja. Kada izbije sledeća transatlantska kriza, evropski lideri bi trebali imati u vidu da Tramp, kao i svaki autoritarni lider, razumije samo snagu.