Suverenisti traže jednake šanse za obje opcije na referendumu

Tokom trećeg dana treće runde razgovora o uslovima za održavanje referenduma o državnom statusu Crne Gore, evropski izaslanik Miroslav Lajčak sastao se sa ekspertima opozicije, uključujući predstavnike Socijalističke narodne partije, Narodne stranke i Demokratske srpske stranke. Lajčakov tim, predvođen Jožefom Pandurom, vodio je razgovore tokom čitavog dana, dok je Budimir Dubak iz Narodne stranke istakao da ne može iznijeti više detalja zbog dogovora sa sastanka.

Sa zakašnjenjem je objavljena pregovaračka platforma suverenističkih partija koju su predali Lajčaku 23. januara. U ovoj platformi, Demokratska partija socijalista i Socijaldemokratska partija predložile su utvrđivanje proste većine za donošenje referendumske odluke, ali su ostavile prostor za dogovor. “Pristajemo da razgovaramo o potrebnoj većini, ali ta većina ne smije da naruši ravnopravnost građana i omogući pasivnom biračkom tijelu da stvori prednost jednoj strani”, navodi se u platformi.

U dokumentu se također ističe da glasovi pristalica obnove državne nezavisnosti ne mogu biti manje vrijedni, kao i da se ne može dopustiti da manjina prevlada većinu. DPS i SDP su odbili donošenje posebnog zakona o referendumu (lex specialis) i predložili su izmjene postojećeg Zakona o referendumu kako bi se usaglasila nova pravila. Ove stranke su prihvatile preporuku OEBS-a da se postave dva referendumska pitanja: prvo, “Da li ste za to da Crna Gora postane nezavisna država (i kao takva nastavi evropske integracije)?” i drugo, “Da li ste za to da Crna Gora ostane u državnoj zajednici sa Srbijom u sadašnjem obliku?”.

Suverenisti objašnjavaju da drugo pitanje omogućava da, u slučaju neuspjeha referenduma o nezavisnosti, ne dođe do dominacije Beograda nad Podgoricom, a da se očuvaju postojeći atributi suverenosti. Takođe, u platformi se navodi da mediji u Crnoj Gori treba sami da uspostave pravila za objektivno praćenje referendumske kampanje, a pozivaju se i mediji iz Srbije da se ponašaju u skladu sa načelima objektivnog i izbalansiranog izvještavanja utvrđenim od strane Savjeta Evrope.

U isto vrijeme, proces evropskih integracija državne zajednice, koja je bila na izdisaju, nastavio je da se odvija. Crnogorske vlasti su se u oktobru 2025. uspjeli izboriti za odvojene pregovore o stabilizaciji i pridruživanju Evropskoj uniji. O tome su, 25. januara 2006, razgovarali crnogorski predsjednik Filip Vujanović i premijer Milo Đukanović sa evropskim komesarom Oli Renom u Beogradu, informišući ga o napretku na planu institucionalne i normativne infrastrukture.

“Složili smo se da politika dvostrukog kolosijeka pruža veće šanse, kako državnoj zajednici u cjelini, tako i njenim članicama pojedinačno da rade još konstruktivnije i postignu veći progres u pridruživanju Evropi”, kazao je evropski komesar nakon sastanka. Za razliku od Brisela, koji je godinama nastojao da evropski koridor Crne Gore usmjeri preko Beograda, manja članica zajednice se pripremala za samostalan put ka Evropi.