SafeJournalists: Prekogranična koncentracija medijske moći na Zapadnom Balkanu zahtijeva snažniji regulatorni nadzor

Mreža SafeJournalists saopštila je da izražava zabrinutost zbog, kako su kazali, sve veće prekogranične koncentracije moći u oblasti medija, distribucije i telekomunikacija na Zapadnom Balkanu. 'Širenje Telekoma Srbija, kompanije u većinskom državnom vlasništvu, i njegove medijske mreže u nekoliko zemalja regiona, zajedno sa prodajom Adria News Networka (ANN), otvara ozbiljna pitanja u vezi sa medijskim pluralizmom, uređivačkom nezavisnošću i pravom građana na pristup raznovrsnim i nezavisnim izvorima informacija. Telekom Srbija poslednjih godina širi svoje prisustvo izvan Srbije kroz telekomunikacione usluge, distribuciju, proizvodnju sadržaja i medijske brendove, a Sjeverna Makedonija nije izuzetak', ističe se u saopštenju.

Iz SafeJournalists dodaju da istovremeno, prodaja Adria News Networka predstavlja pitanje od regionalnog i evropskog značaja. 'ANN okuplja neke od najistaknutijih informativnih medija u regionu, uključujući N1, Novu, Danas i Radar, sa redakcijama i publikom u više zemalja. Promjena kontrole nad takvom mrežom zato ne bi smjela da se procjenjuje isključivo kao poslovna transakcija, već i u odnosu na njen mogući uticaj na medijski pluralizam i uređivačku nezavisnost. Potrebu za potpunom transparentnošću dodatno naglašavaju ranije objavljene informacije o finansiranju Alpac Capitalove akvizicije Euronewsa, uključujući kapital povezan sa mađarskom državom. Ove informacije same po sebi ne predstavljaju neposredan dokaz političke kontrole nad ANN-om, ali pružaju dovoljno osnova da nadležni organi obezbijede potpunu transparentnost izvora finansiranja, krajnjeg stvarnog vlasništva i svih mogućih sukoba interesa', navodi se u saopštenju.

Kazali su i da Evropski akt o slobodi medija (EMFA) uspostavlja relevantne standarde za takve procese, te da član 2 štiti pravo građana na pristup mnoštvu uređivački nezavisnih medijskih sadržaja. Objašnjavaju i da član 6 zahtijeva transparentnost neposrednog i posrednog vlasništva nad medijima i zaštitne mjere za očuvanje uređivačke nezavisnosti. 'Posebno su značajne odredbe EMFA koje zahtevaju da koncentracije u medijskom sektoru, koje bi mogle znatno da utiču na medijski pluralizam i uređivačku nezavisnost, budu podvrgnute posebnoj procjeni. Takve procjene trebalo bi da uzmu u obzir njihov uticaj na formiranje javnog mnjenja i raznovrsnost medijske ponude, veze sa drugim medijskim i nemedijskim interesima, kao i postojanje djelotvornih zaštitnih mehanizama za uređivačku nezavisnost', navodi se u saopštenju.

Predsjednica Evropske federacije novinara Maja Sever pozvala je evropske institucije da postupaju sa, kako je navela, posebnom pažnjom i pomno prate ova dešavanja. 'Koncentracija medijske, distributivne i ekonomske moći preko državnih granica veoma lako može uticati na uređivačku nezavisnost i sposobnost novinara da slobodno obavljaju svoj posao. Ovo nije pitanje koje se tiče samo jedne kompanije ili jedne zemlje. Takvi procesi mogu imati ozbiljne prekogranične posljedice, uključujući i države članice Evropske unije, i zato predstavljaju širu prijetnju medijskom pluralizmu i slobodi izražavanja na evropskom nivou. Stoga očekujemo da Evropska komisija, Evropski odbor za medijske usluge i druge nadležne evropske institucije upotrebe mehanizme koji su im na raspolaganju i blagovremeno reaguju ukoliko se pojave rizici po uređivačku nezavisnost', kazala je Sever.

Mreža SafeJournalists poziva nacionalna regulatorna tijela za medije, tijela nadležna za zaštitu konkurencije, Evropski odbor za medijske usluge i Evropsku komisiju da pažljivo procjene relevantne prekogranične promjene vlasništva i transakcije, posvećujući posebnu pažnju njihovom uticaju na medijski pluralizam i uređivačku nezavisnost. 'Sam formalni broj medijskih brendova ne garantuje pluralizam. Istinski medijski pluralizam postoji samo kada građani imaju stvarni izbor između nezavisnih uređivačkih glasova i kada novinari mogu da rade bez političkih, vlasničkih i ekonomskih pritisaka', saopšteno je.