Čitanje iz osnovne škole iz 1898: 'Mi govorimo srpskim jezikom, to je jezik koji smo od naših majki učili'

Sva ona plemena što srpski govore i smatraju srpski jezik za svoj jezik, sačinjavaju srpski narod. Mi govorimo srpskim jezikom. To je jezik koji smo još od malena od naše majke naučili. Zato mi srpski jezik nazivamo naš maternji jezik, pisalo je u čitankama za 3. i 4. osnovnih škola u Knjževini Crnoj Gori.

Tadašnjim đacima prosveta je pojasnila kako narod u Crnoj Gori, kao i u srpskim zemljama u okruženju, govori srpskim jezikom i da u tim zemljama žive takođe Srbi, njihova braća po krvi. Mališanima je pojašnjeno da srpski narod priča istim jezikom, ali da se ipak deli na tri vere, iako je tradicionalno pravoslavlje najzastupljenije.

- Vas srpski narod ne ispoveda jednu istu veru, nego se deli na tri dela. Jedan deo ispoveda pravoslavnu veru i njoj pripada najviše našega naroda, drugi deo ispoveda rimokatoličku veru, a treći deo muhamedansku, pojašnjeno je deci Knjževine.

Čitanka za 3. i 4. razred osnovnih škola u Knjževini Crnoj Gori, štampana na Cetinju 1898. godine, naglašavala je da vera ne sme razdvajati srpstvo jer, kako je pisalo u tadašnjim čitankama, našim venama teče ista brataska krv, istim jezikom govorimo i iste običaje imamo.

- No i ako se mi Srbi delimo po veri na tri dela, vera nas ne sme razdvajati jedan od drugoga, jer u našim žilama teče ista brataska krv, jedan isti jezik govorimo i jedne iste običaje imamo, zato i kažemo: 'Ne čita se ko se kako krsti, već čija mu krvca grije prsi' ili 'Brat je mio ma koje vere bio', poručeno je đacima Crne Gore 1898. godine.