Razvoj nezavisnog teatra u Crnoj Gori

Na tribini 'Crnogorsko pozorište danas', koju je u Budvi organizovalo Ministarstvo kulture i medija, ocijenjeno je da je crnogorsko pozorište postalo važan prostor interkulturnog dijaloga i političkog teatra, zahvaljujući regionalnom povezivanju, novim dramaturškim praksama i razvoju nezavisne scene.

Profesor na Fakultetu dramskih umjetnosti na Cetinju, Janko Ljumović, istakao je da je crnogorski teatarski sistem tokom druge polovine 20. vijeka bio mali i institucionalno ograničen, naglašavajući da je Fakultet dramskih umjetnosti osnovan tek 1994. godine. 'Upravo te okolnosti odredile su da je to bio sistem koji je bio veoma otvoren prema saradnji, koprodukcijama, umrežavanju i gostujućim umjetnicima', rekao je Ljumović.

Prema njegovim riječima, kroz takvu otvorenost crnogorsko pozorište postalo je prostor interkulturnog dijaloga i jedan od važnijih medija kroz koje se oblikovala nova kulturna, društvena i politička geografija postjugoslovenskog prostora. Ljumović je podsjetio da je Crna Gora 1989. godine imala jedno nacionalno pozorište, jedno dječje pozorište i jedan nezavisni teatar, svi sa sjedištem u Podgorici, dok je festival Grad teatar tada imao tek svoje treće izdanje. 'Danas govorimo o mnogo razuđenijem i kompleksnijem sistemu', rekao je Ljumović.

On je naglasio da, za razliku od nekih oblasti kulture, poput kinematografije i izdavaštva, koje su tokom devedesetih godina doživjele prekide, pozorište je sačuvalo kontinuitet razvoja. Danas su značajni centri pozorišne produkcije Podgorica, Budva, Cetinje, Nikšić i Tivat, dok festivalska mreža od Podgorice i Nikšića do Bara, Herceg Novog i Tivta predstavlja važan segment teatarskog života.

Ljumović je takođe ukazao na značaj razvoja nezavisne scene nakon obnove crnogorske nezavisnosti. 'Razvoj nezavisnog teatra donio je kvalitet savremenom pozorišnom sistemu Crne Gore', kazao je Ljumović, dodajući da se nezavisna scena razvijala sporije nego u državama regiona, gdje je bila prisutna još tokom devedesetih godina. U Crnoj Gori, dugo vremena, jedina važna referenca bio je Teatar Dodest.

Direktorica Gradskog pozorišta, Sandra Vujović, govorila je o razvoju institucije, ističući da je tokom pripreme četvorogodišnjeg plana razvoja smatrala da Gradsko pozorište ne treba da ima sličnosti sa nacionalnim teatrom. 'Odlučila sam da iskoristim te četiri godine kako bismo jasno definisali programsku politiku Gradskog pozorišta i da se, zajedno sa kolegama, okrenemo novim estetikama', rekla je Vujović.

Ona je naglasila da gradska pozorišta, za razliku od nacionalnih, imaju mogućnost repertoarske raznorodnosti, navodeći da mogu biti otvorena za različite formate, poput muzičkog pozorišta. 'U Gradskom pozorištu pokrenuli smo takve inicijative. Jedna od njih je večernja scena namijenjena djeci, koju njegujemo. Pored toga, otvorili smo i Index scenu, koja je namijenjena autorima na početku karijere', navela je Vujović.

Govoreći o predstavi 'Korov', koja je prikazana u okviru Showcase-a crnogorskog pozorišta, Vujović je kazala da ona daje prednost domaćim autorima. 'To je projekat u koji smo svi uložili mnogo emocija', rekla je Vujović, dodajući da se predstava bavi temama koje su trenutno veoma prisutne u Crnoj Gori.

Reditelj i osnivač Korifej festivala, Zoran Rakočević, ukazao je na izazove nezavisne scene, posebno u vezi sa finansiranjem. 'Postoje veliki izazovi kada je riječ o fondovima. Finansiramo se kroz Ministarstvo kulture i medija, ali imamo problem sa partnerstvima', rekao je Rakočević. On je naglasio da je Korifej festival prepoznao važnost kontinuiteta.

Prvi Showcase crnogorskog pozorišta organizovalo je Ministarstvo kulture i medija od 13. do 17. maja u Podgorici, Cetinju, Budvi i Tivtu, a događaj je okupio relevantne međunarodne selektore, producente i kritičare te doprinio većoj vidljivosti domaće produkcije na međunarodnoj sceni.