Knjiga dr Cvetka Pavlovića o Crnoj Gori i Crnogorcima

Knjiga dr Cvetka Pavlovića „O Crnoj Gori i Crnogorcima” doživjela je više izdanja tokom protekle dvije decenije i prevedena je na više jezika. U februaru ove godine pojavilo se i bilingvalno crnogorsko-albansko izdanje, po prijevodu Islama Dreševića. Pavlovićevo djelo predstavlja jedinstveno portretisanje crnogorskog nacionalnog bića, njegovog civilizacijskog hoda i istorijske uloge.

Studija sadrži misli oko 300 naučnika, filozofa, književnika, slikara, putopisaca, državnika i vjerskih dostojanstvenika. Priredio Slobodan Čukić. Takođe, u knjizi su zabilježena i zapažanja Vladike Petra I, koji je ukazivao na unutrašnje sukobe i neslogu među Crnogorcima, ističući da „nam ne treba drugijeh dušmanah, liše nas samijeh”.

Vladika Petar I je u svojim pismima naglašavao važnost sloge i jedinstva, govoreći: „Domaća rat i nesloga velika i silna carstva razura, također sloga i poslušanije čini, da i mali narod može velikim i silnim narodom postati.” Njegove riječi ukazuju na to da su unutrašnji sukobi često bili veći neprijatelj nego spoljašnje prijetnje.

Knjiga takođe sadrži misli o vojnoj službi Crnogoraca, koji su često služili ruskome prestolu, kao i o njihovoj borbenoj hrabrosti i odanosti otadžbini. Vladika Petar I je isticao: „Crnogorac, u borbama je odvažan i neustrašiv, lukav i naprasit.”

U knjizi se nalaze i citati iz pisama Vladike Petra I, koji govore o važnosti nezavisnosti i slobode Crne Gore, kao i o neprijateljstvima koja su dolazila iznutra, dok su vanjske sile često bile podsticaj za jedinstvo naroda.

„Crna Gora se može klasičeskom zemljom slobode nazivati”, kazao je Vladika Petar I, naglašavajući značaj očuvanja nacionalnog identiteta i slobode u teškim vremenima.