Crnogorski narod se razlikuje od drugih južnih Slovena

Knjiga dr Cvetka Pavlovića „O Crnoj Gori i Crnogorcima” doživjela je više izdanja tokom protekle dvije decenije i prevedena je na više jezika. U februaru ove godine pojavilo se i bilingvalno crnogorsko-albansko izdanje, po prijevodu Islama Dreševića. Pavlovićevo djelo predstavlja jedinstveno portretisanje crnogorskog nacionalnog bića, njegovog civilizacijskog hoda i istorijske uloge. Studija sadrži misli oko 300 naučnika, filozofa, književnika, slikara, putopisaca, državnika i vjerskih dostojanstvenika.

Dr Cvetko Pavlović, u svom prvom poglavlju, navodi da je zamoljen od „ljubljene braće u Kristu i časnih sveštenika svetog metropolijskog sjedišta dukljanske crkve, kao i mnogih patricija, a naročito od mladića grada Bara”, da „Spis o Gotima”, latinski nazvan „Regnum Sclavorum”, prevede sa slovenskog na latinski jezik. On ističe da se osjećao obaveznim prema tom bratskom dobročinstvu.

U svojoj studiji, Pavlović citira Grgura Barskog koji piše o Dioklecijanu, caru rimskom, koji je, po narodnosti Dalmatinac, za vrijeme svoje trogodišnje rezidencije u Baru, podigao grad iznad Bara, nazvan Dioklea. Takođe, Konstantin VII Porfirogenit iz sredine X veka navodi da su se plemena Hrvati, Srbi i Dukljani odvojila od cara Romeja i postala samostalna.

Dr Relja Novaković ističe da je Duklja oduvijek bila svojevrsna država, slovensko-dukljanska, dok Dr Dragoljub Janković dodaje da je Raška najstarija srpska država, a Duklja najstarija crnogorska. Nadalje, istraživači ističu da je Zeta, kao i Bosna, bila posebna zemlja kroz svoju istoriju, nikad postajući Srbija.

U analizi uticaja na kulturu, Tatomir Vukanović smatra da savremeni Crnogorci imaju više ilirskih elemenata nego slovenskih ili srpskih. Takođe, naglašava se da je rimokatolicizam u Zeti bio dominantan, a da je Nemanja rođen kao rimokatoličko čedo. Ovo potvrđuje da su mnogi aspekti crnogorske kulture i identiteta formirani pod uticajem različitih religija i naroda.

Na kraju, istraživanja pokazuju da crnogorski narod predstavlja poseban etnos, različit od drugih južnoslovenskih naroda, sa brojnim srodnostima, ali i specifičnim osobinama koje se ogleda u fizičkom tipu, jeziku, tradicionalnoj kulturi, starijoj društvenoj organizaciji i običajima.