Marina Abramović: Prva živa umjetnica sa izložbom u Veneciji

Marina Abramović postala je prva živa umjetnica koja se predstavlja velikom samostalnom izložbom u Galeriji Akademije u Veneciji, koja se poklapa sa 61. Bijenalom umjetnosti, a organizovana je povodom njenog 80. rođendana kao svojevrsni dijalog između njenih pionirskih performansa i remek djela renesanse koja su oblikovala kulturni identitet Venecije.

Izložba 'Transformišuća energija' postavljena je širom galerijskog prostora stalne kolekcije Akademije i njenih privremenih izložbenih prostora, predstavljajući susret prošlosti i sadašnjosti, materijalnog i nematerijalnog, tijela i duha. Posjetioci su pozvani da dožive niz interaktivnih prolaznih objekata - kamenih kreveta i struktura ugrađenih u kristale - ležeći, sjedeći ili stojeći na njima, aktivirajući ono što Marina Abramović naziva 'energijom transmisije'.

Na izložbi, čiji je kustos Shai Baitel, umjetnički direktor Muzeja moderne umjetnosti u Šangaju (MAM), postavljeni su ikonični radovi Marine Abramović, koja je postala prva živa umjetnica koja se samostalno predstavlja u Galeriji Akademije od kada je otvorena 1817. godine. Uz projekcije ili reizvođenje njenih ranih performansa, izloženi su i noviji radovi koji uključuju drago kamenje poput kvarca i ametista, a kao jedan od vrhunaca izložbe najavljen je rad 'Pieta (sa Ulajem)' (1983), fotografija Abramović koja drži Ulajevo tijelo u krilu. Taj rad izložen je uporedo sa Ticijanovom slikom 'Pieta' (oko 1575/76), nezavršenim, posljednjim radom tog slavnog renesansnog umjetnika čija se 450-godišnjica smrti obilježava ove godine.

Rad 'Šetnja Velikim zidom' (1988/2008) predstavljen je sa drugim istorijskim radovima Marine Abramović, uključujući 'Ritam 0' (1974), šestočasovnim performansom u Napulju, tokom kojeg je pozvala posjetioce da na njoj upotrijebe šta god požele, uključujući i pištolj i sjekiru. Biće reizveden i performans 'Imponderabilia' (1977), tokom kojeg su Marina Abramović i Ulaj stajali nagi na ulazu u galerijski prostor jedno naspram drugog, primoravajući posjetioce da prođu između njih. Izložba obuhvata i rad 'Balkanski barok', za koji je Marina Abramović dobila Zlatnog lava na centralnoj izložbi Bijenala u Veneciji.

Marina Abramović se u saopštenju povodom venecijanske izložbe prisjetila prve posjete Bijenalu u Veneciji sa svojom majkom, kada je imala 14 godina. 'Putovale smo vozom iz Beograda, i kada sam izašla na stanicu i vidjela prvi put Veneciju, počela sam da plačem. Bila je nevjerovatno lijepa - drugačija od svega što sam do tada vidjela', kazala je ona. Od tada, kako je navela, povratak u Veneciju postao je svojevrsna tradicija, a nakon što je dobila Zlatnog lava 1997. godine, taj grad je dobio specijalno mjesto u njenom životu.

Italijanski ministar kulture Alesandro Đuli izjavio je da je ponosan zbog prilike da Marina Abramović izložbom u Akademiji proslavi 80. rođendan. 'Pionirka umjetnosti performansa, Marina Abramović je danas nesumnjivo vodeća figura svijeta umjetnosti', istakao je on.

Digitalni doprinos izložbi 'Transformišuća energija' dala je platforma TAEX u vidu serije od šest pokretnih slika sa avatarom Marine Abramović, nastavljajući revolucionarnu saradnju koja je započela prvom izložbom u Šangaju. Doprinos TAEX-a se odvija kroz izložbu u dva različita oblika - monumentalna imerzivna instalacija 'Sporo hodanje' i pet digitalnih vježbi na malim ekranima, koje prate instalacije 'Piramidalni portal B', 'Otvaranje i zatvaranje vrata', 'Ranjena geoda B', 'Ekran u boji' i 'Što je moguće sporije'. Ovaj avatar je novi, potpuno realističan digitalni blizanac umjetnice u 60. godini života, omogućavajući trajno performativno prisustvo. Nastao 2025. godine kako bi se beskonačno izvodile vježbe zasnovane na metodi Marine Abramović, projekat nudi smjernice, susret i refleksiju kroz imerzivnu instalaciju i prateće digitalne radove.

Izložba 'Transformišuća energija' otvorena je u Galeriji Akademije do 19. oktobra, a nakon Venecije, kako je najavljeno, gostovaće u Galeriji moderne i savremene umjetnosti u Rimu.