Crnogorska postavka sa Bijenala arhitekture u Veneciji stiže u Nikšić

Izložba kojom se Paviljon Crne Gore predstavio na 19. izdanju Venecijanskog bijenala arhitekture biće otvorena u Dvorcu kralja Nikole u Nikšiću, danas u 19 časova. Postavka 'Razumjeti zemlju: INTERSTICIJUM' prilagođena je istorijskom i urbanom kontekstu, a realizuje se u okviru projekta Nikšić 2030 - Evropska prijestonica kulture.

Izložba se bavi prostorima 'između', mjestima gdje se prepliću priroda, arhitektura i ljudska intervencija. Kroz novu postavku u Nikšiću, projekat istražuje odnos industrijskog nasljeđa, prirodnih resursa i savremenog razvoja grada, a za javnost će biti otvorena do 19. juna.

Crnogorski paviljon na 19. Međunarodnoj izložbi arhitekture u Veneciji fokusirao se na savremene odnose između arhitekture, nauke, tehnologije i umjetnosti, nudeći pristup koji ne traži konačna rješenja, već promišlja složene sisteme kao mreže odnosa. 'Restaged' verzija dodatno produbljuje ovaj pristup, pomjerajući fokus sa reprezentacije na iskustvo, omogućavajući lokalnoj publici da projekat sagleda kroz sopstveni prostorni i kulturni kontekst.

Crnu Goru na 19. Venecijanskom bijenalu arhitekture predstavljao je projekat 'Terram Intelligere: INTERSTITIUM', a organizatori su bili komesarka Mirjana Đurišić, kustoskinja Miljana Zeković i autori Ivan Šuković, Dejan Todorović i Emir Šehanović, uz podršku Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine.

U opisu izložbe, Zeković ističe da relokacija ne predstavlja puko premještanje već temeljnu rekonfiguraciju. Projekat se iz kontrolisanog izložbenog okruženja preobražava u situirani, prostorno-osjetljivi sistem koji odgovara na konkretne uslove novog konteksta. Postavka preobražava praksu suvomeđe u metaforu prostora susreta.

Projekat je razvijen u saradnji sa Institutom za molekularnu genetiku i genetičko inženjerstvo Univerziteta u Beogradu, oslanjajući se na istraživanja bakterija iz tla koje, pod uticajem UV zračenja, proizvode pigmente, otvarajući mogućnost primjene mikrobioloških procesa u arhitekturi i razvoju ekoloških materijala.

Miljana Zeković naglašava da je crnogorski paviljon koncipiran ne kao reprezentacija nacionalnog identiteta, već kao prostorna i konceptualna istraživačka platforma. Instalacija je predstavljena u galerijskom prostoru ArteNova u Campo San Lorenzo i posjetilo ju je više od 21.000 posjetilaca.

U Nikšiću, projekat prolazi kroz transformaciju, uvodeći novu publiku i novi prostorni, istorijski i epistemološki okvir. Arhitektura Dvorca kralja Nikole postaje aktivni činilac u formiranju instalacije, uspostavljajući odnos između prirodnog i vještačkog svjetla.

Centralni koncept intersticijuma, preuzet iz molekularne biologije, manifestuje se u prazninama između struktura, postajući ključni operativni princip projekta. Biološki sistemi predstavljeni u Nikšiću nijesu preneseni iz Venecije, već su lokalno kultivisani, čime projekat učvršćuje svoju vezu sa kontekstom.

Transformacija rezonuje sa širim razvojnim okvirom Nikšića kao grada u procesu kulturne i urbane redefinicije. U okviru koncepta 'Otvorenog grada', Nikšić se pozicionira kao prostor razmjene, eksperimenta i interdisciplinarne saradnje.

Venecijansko bijenale arhitekture, održano od 10. maja do 23. novembra 2025. godine, jedan je od najvažnijih svjetskih događanja u oblasti savremene arhitekture, pod kustoskim vođstvom Karla Ratija.