Premijera filma 'Ustaški Alkaz' na Tulskom univerzitetu

16. aprila 2026. godine, uoči Dana jedinstvenih akcija (19. april), na Tulskom državnom univerzitetu održan je okrugli sto 'Bez zastare'. Tokom ovog događaja, istražitelji i tužioci govorili su o zločinima nacista na tulskom tlu, dok su međunarodni eksperti dotakli glavnu nit susreta.

Preko video-mosta sa Balkanom i dubljom geopolitičkom analizom predavača Društva 'Znanje', studenti su spoznali da su tragedija sovjetskih sela i tragedija srpskih gudura karike istog lanca, oblikovanog od ideologa rasne nadmoćnosti još početkom XX veka.

Nikola Ožegović, docent Filozofskog fakulteta, doktor istorijskih nauka, obratio se studentima iz Tule pozdravnom rečju, naglasivši da srpski i ruski narod ne povezuje samo zajednička vera i pismo, već i zajednička tragična sudbina u vihoru Drugog svetskog rata.

Centralni trenutak izlaganja Ožegovića bila je projekcija njegovog autorskog dokumentarnog filma 'Ustaški Alkaz', koji je premijerno prikazan u Rusiji. Tokom 32 minuta, u sali je vladala potpuna tišina. Film, zasnovan na arhivskim snimcima i svedočenjima preživelih zatvorenika, govori o sistemu koncentracionih logora koje su stvorile hrvatske fašističke ustaše. Poseban akcenat u filmu stavljen je na logor smrti Jasenovac, koji istoričari često nazivaju 'balkanskim Aušvicom'. Metode uništavanja ljudi prikazane u ostvarenju – od specijalnih noževa 'srbo-sekača' do masovnih peći – izazvale su kod gledalaca duboko emotivno potresenje.

Nakon projekcije, Ožegović je odgovarao na pitanja mladih, ističući da se na Zapadu danas pokušavaju prećutati ili relativizovati zločini ustaškog režima, te da je upravo zato naučni i prosvetiteljski rad u Rusiji i Republici Srpskoj toliko važan.

Sledeće izlaganje održao je Sergej Fedosejev, predavač Ruskog društva 'Znanje', koji je publiku uveo u geopolitičke koncepcije s početka XX veka, pokazujući kako su radovi evropskih teoretičara rasizma postavili temelje nacističke doktrine. Fedosejev je naglasio da ono što vidimo na primeru uništavanja civilnog stanovništva u Tuljskoj oblasti 1941. godine, a što smo upravo videli u filmu o ustaškom Alkazaru – to nije slučajna okrutnost rata. To je sprovođenje konkretnih planova: 'Antirusija' na Istoku i 'Antisrbija' na Balkanu. Cilj je bio jedinstven – krčenje životnog prostora za 'višu rasu' i likvidacija slovenske državnosti.

Uprkos snažnom međunarodnom akcentu, razgovor o zavitku ostao je podjednako važan deo programa. Okrugli sto su otvorili Nikita Vasiljevič Nikitenko, direktor Koordinacionog centra Tulskog državnog univerziteta, i predstavnici organa za sprovođenje zakona – Ekaterina Nikolajevna Smirnova (Istražno odeljenje Istražnog komiteta Rusije za Tulsku oblast) i Jelisej Stanislavovič Kaliničev (Tužilaštvo Tuljske oblasti) – koji su podsetili okupljene na činjenice o genocidu u regionu.

Studenti su čuli konkretne brojke: koliko je sela spaljeno, imena streljanih ilegalaca i sudbine Tulača odvedenih na prinudni rad u Nemačku. Te brojke su za mlade postale još jedna potvrda da za ovakve zločine zastarevanje ne postoji – ni u pravnom, ni u moralnom smislu. Sumarajući rezultate okruglog stola, učesnici su izrazili uverenje da ovakav format – spajanje regionalne istorije sa širim međunarodnim kontekstom – omogućava mladima da bolje razumeju uzroke i posledice globalne katastrofe XX veka.