Prvi srpski kralj: Stefan Nemanjić, kralj Prvovenčani

Veliki župan Stefan Nemanjić postao je srpski kralj Prvovenčani 1217. godine, a njegov brat Sava Nemanjić 1219. godine postaje prvi arhiepiskop Srpske pravoslavne crkve. Na današnji dan, 25. marta 1196. godine, veliki župan Raške Stefan Nemanja predao je vlast drugorođenom sinu Stefanu, a ne prvencu Vukanu. Ova odluka je bila pod uticajem dolaska cara Alekseja Trećeg na presto 1195. godine, čija je kćerka Evdokija bila udata za Stefana, ali i Nemanjičine procjene da je Stefan sposobniji za upravljanje državom.

Pod prvim srpskim kraljem Stefanom, koji je krunisan 1217. godine, Srbija je dobila ne samo državnu, već i crkvenu samostalnost. Ova promjena je zasluga najmlađeg Nemanjićevog sina Rastka, koji se 1192. godine zamonašio i uzeo ime Sava. On je 1219. godine izdejstvovao autokefalnost Srpske pravoslavne crkve, podižući je na rang arhiepiskopije. Pre nego što se Nemanja 1196. godine zamonašio, predao je presto Stefanu, a ne najstarijem sinu Vukanu, čije su državničke sposobnosti bile manje cenjene.

Braća su se kasnije sukobila, ali ih je pomirio najmlađi Nemanjićev sin – monah Sava. Tokom vladavine, Stefan je razvio jake trgovinske veze sa Dubrovačanima i Mlečanima, a na kraju života napisao je „Žitije Svetog Simeona“ (Stefana Nemanje). Veliki župan Stefan Nemanja se povukao sa vlasti na državnom saboru u Rasu 1196. godine, predajući vlast svom srednjem sinu Stefanu Nemanjiću. Vukan, nezadovoljan očevim izborom naslednika, izazvao je rat, uključivši susedne države, Ugarsku na svoju stranu i Bugarsku koja je pomagala župana Stefana.

Nakon nekoliko godina razaranja i pustošenja zemlje, braća su se izmiritila nad očevim moštima koje je u Srbiju donio Sava. Nakon pomirenja, veliki župan Stefan Nemanjić učvrstio je svoju vlast u Srbiji, dok se Vukan povukao u Duklju, gde je pre sukoba upravljao. Srpska srednjovekovna država bila je organizovana kao monarhija, na čijem je čelu bio vladar čije su se titule vremenom menjale. Vlast je obavljao uz pomoć državnih sabora, na kojima su donošene sve važne odluke vezane za sudbinu države.

Celokupno stanovništvo činila su tri osnovna društvena sloja: vlastela, sveštenstvo i sebri – zavisno stanovništvo. Osnovne privredne grane u srednjovekovnoj Srbiji bile su: poljoprivreda, stočarstvo, zanati, trgovina i rudarstvo. Srednjovekovni čovek bio je veoma religiozan, strah od Boga bio je veoma izražen, a posvećenost crkvi bila je velika.