Sinđelija crnogorskoga sinoda iz 1591. godine

Sinđelija crnogorskoga sinoda iz 1591. godine, koju su priredili vladika Venjamin, vladika Nikanor i vladika Stefan, napisana je 5. marta 1591. godine na Cetinju. Ova sinđelija potvrđuje postavljanje kir Ilije Popovića iz Građana za protopopa Trnova, sela u Crmnici. Na dokumentu se nalaze tri potpisa i dva mala pečata višerečenih arhijereja Mitropolije cetinjske - Crnogorske pravoslavne crkve.

Vladike su se okupile na Cetinju, u autokefalnoj katedri koju je 5. januara 1485. godine utemeljio gospodar Ivan Crnojević. Supotpisnik sinđelije, vladika Stefan, bio je vikar i nasljednik Venjamina na crnogorskom mitropolitskom tronu. U istoriografiji poznatoj okružnici od 15. juna 1595. godine, Stefan se potpisivao kao 'Milostiju božiju i episkop Crno[j] Gori'.

Sinđelija je objavljena u prijepisu 1868. godine od strane protođakona Filipa Radičevića, koji je pokušao opisati pečate na sinđeliji. Za pečat Nikanora, on je naveo da 'okolo pečata stoje srbska zapletena slova, a obraz sv. Đorđija', dok je za pečat Stefana rekao da se 'drugi ovi pečat poznaje okolo da su srbska slova'. Ipak, Radičević je pogriješio u transkripciji i godini sinđelije, navodeći 'v ljeto 1701.', dok je to zapravo 7099. od rođenja Hristova, što odgovara 1591. godini.

U sinđeliji se navode i sankcije za sveštenike koji bi se drzeli u selo Trnovo bez blagoslovljenja protopopa Ilije, uz upozorenje da bi takvi mogli biti zadržani i prokleti. Sinđelija je značajan dokument koji oslikava crkveni autoritet i pravila u tadašnjoj Crnoj Gori.