La Grazia: melanholični rekvijem za Armirani beton

U osvrtu kulture, nova naslovnica La Grazia donosi melanholični rekvijem za Armirani beton. Paolo Sorentino ponovo sarađuje s Tonijem Servilom; nakon što se u prethodnom filmu Parthenope poigrao mitološkom ekstravagancijom i odaje čast Napulju, vraća se svojoj najplodnijoj stvaralačkoj opsesiji: anatomiji moći i njenom neizbježnom truljenju. Film ponovo ujedinjuje redatelja s njegovim glumačkim alter egom, Tonijem Servilom, u studiji koja elegičnošću nadilazi politički triler i postaje metafizička meditacija o ljudskoj krhkosti.

Paradoks Armiranog betona: Servilo tumači Mariana De Santisa, fiktivnog predsjednika Italije na samom zalasku mandata. Poznat pod nadimkom Armirani beton zbog svog nepokolebljivog legalizma, De Santis čini personifikaciju državnog autoriteta. Međutim, dok se hodnici palate na Kvirinalu prazne, on se suočava s neprijateljem kojeg Ustav ne poznaje — prolaznošću. Sorentino majstorski gradi kontrast između javne maske i unutrašnjeg rascjepa: čovjek koji odlučuje o pomilovanjima i eutanaziji, privatno proganjan sumnjom u decenijama staru prevaru pokojne supruge.

Taj paradoks, da arhitekta države može biti ruševina unutar sopstvena četiri zida, čini srž ovog filma. La Grazia vizuelno balansira između barokne raskoši Teatra Skala i oniričkih, gotovo sakralnih prizora: državnički prijem na kiši koji djeluje kao koreografisani pogreb moći; lebdeća suza astronauta u bestežinskom stanju; apsurdni detalji poput rep muzike u predsjednikovim slušalicama i pojava robotskog psa služe kao prepoznatljiva sorentinovska interpunkcija, razbijajući patos modernim otuđenjem.

Naslov Milost (La Grazia) nije samo pravni termin; ona je egzistencijalni vapaj. Film funkcioniše kao tiha, introspektivna plovidba ka unutrašnjem oprostu. Servilo, u jednoj od svojih najzrelijih uloga, glumi licem koje je mapa proživljenog; on ne koristi efekte, već tišinu. Njegov De Santis shvata da su ljubav, izdaja i smrt jedine instance nad kojima nema jurisdikciju.

Toni Servilo u filmu La Grazia ostavlja centralnu ulogu: njegova gluma nosi De Santisa i čini ga složenim portretom čovjeka koji cio život posvetio činjenicama i zakonima, a sada shvata da na najvažnija pitanja o ljubavi, izdaji i smrti možda nikada neće dobiti jasan odgovor.

Za razliku od bajkovitosti prethodnih radova, Sorentino je u ovom ostvarenju u najogoljenijem izdanju: nema katarze, ali postoji zrela akcija kroz prihvatanje poraza pred vremenom. La Grazia ostaje kao zreo, pametan i duboko dirljiv portret koji potvrđuje da je Sorentino jedini istinski nasljednik Federika Fellinija, sposoban da od političke funkcije napravi univerzalnu tragediju o samoći. Iako La Grazia možda nije narativno snažna koliko Sorentinovi najbolji filmovi, ostaje sugestivna i elegantna refleksija o prolaznosti moći i tišini koja dolazi nakon nje. To je film o čovjeku koji je proveo život vladajući državom, da bi na kraju morao naučiti kako da vlada samim sobom.