Crkva Svetog Jovana Krstitelja i svetog arhanđela Mihila u Donjim Seocima

CRKVA SVETOG JOVANA KRSTITELJA U PRETEČE I SVETOG ARHANĐELA MIHAILA U DONJIM SEOCIMA

Seoca su viševjekovno crnogorsko pleme, koje pripada nahiji Crmnica. Pripadaju u administrativno-teritorijalnom smislu opštini Bar i dijele se na dva sela – naselja: Gornja i Donja Seoca. U doba knjaževne i kraljevine Crne Gore postojala je Šeštansko-Selačka kapetanija – administrativna jedinica u okviru pravnog, teritorijalnog i političkog sistema i uređenja ondašnje crnogorske države.

U Donjim Seocama je crkva Svetog Jovana Krstitelja i Svetog arhanđela Mihaila. Zakonom je proglašeni i zaštićeni spomenik kulture Crne Gore. Slikar iz Risna Vasilije Rafailović je, pored nekoliko ikonostasa koje je uradio u crkvama i manastirima u Crnoj Gori i njenom primorju, tokom druge polovine XVII i početkom XVIII vijeka, uradio 1806. godine ikonostas u drevnoj pravoslavnoj crkvi – Svetog Jovana preteče krstitelja i svetog arhanđela Mihaila u Donjim Seocima. To je star hram, koji je u drugoj polovini XIX vijeka doživio obnovu, kada je poglavar Pravoslavne crkve u Crnoj Gori (Crnogorske crkve) bio mitropolit Ilarion Roganović, koji je tu dužnost obavljao od hirotonisanja za episkopa-mitropolita 1863. do smrti 1882. godine. Crkva je domicilna, stanovnika crmničkog sela Donje Seoce.

U monografiji “Pedeset godina na prestolu Crne Gore 1860-1910”, objavljenoj u slavu jubileja 50 godina vladavine knjaza Nikole I Petrovića Njegoša i proglašenja kraljevine Crne (monografiju je uredio dr Lazar Tomanović, štampana na Cetinju 1910), između ostalog navodi se, kada se nabrajaju podignuti i obnovljeni hramovi u Crnoj Gori od 1860. do 1910, na stranici 110, da je u selu Donja Seoca (Crmnica) 1870. obnovljen hram, odnosno, crkva Svetog Jovana Krstitelja.

U knjizi “Spomenici kulture Crne Gore”, čiji su autori dr Čedomir Marković i dr Rajko Vujičić, objavljenoj 1997. godine, na stranama 105 i 106, o navedenoj crkvi se kaže:

“U crmničkom selu Donja Seoca, skoro na samoj obali Skadarskog jezera, nalazi se dvojna crkva posvećena sv. Jovanu, južni dio, i sv. arhanđelu Mihailu, sjeverni dio crkve. Radi se, zapravo, o dvije crkve spojene lučnim otvorima koji se oslanjaju na snažne pravougaone stubove. Izvana djeluje kao jedna cjelina sa dva portala na zapadnoj fasadi, zvonikom sa tri okna na njenom vrhu i tri simetrično raspoređena okulusa. Zidana je lijepo obrađenim tesanicima sa malim spojnicama. Unutrašnjost ima identičan dvojni raspored podijeljen svaki na po tri traveja poluobličasto zasvedena. Na zapadu su dvije polukružne apside. Unutrašnjost je dobro osvijetljena sa po dva prozora za svaki dio crkve i po jedan u apsidama.”

Crkva je izgrađena krajem 18. ili na samom početku 19. vijeka, nakon što se selo, za vrijeme Šćepana Malog, odvojilo od Šestana i pripojilo Crmnici, tj. Crnoj Gori. Dragocjene podatke o selu iz tog vremena pruža ikonostas u dijelu posvećenom sv. Jovanu, koji je završen 1806. godine. Na prestonoj ikoni Bogorodice sa Hristom nalazi se potpis slikara, ikonopisca Vasilija Rafailovića, kojemu su, sudeći po izvjesnim stilskim razlikama, pomagali sinovi Đorđe i Hristofor. Na ikonostasu se nalazi čak četrnaest natpisa sa imenima pojedinih priložnika, što predstavlja svojevrstan anagraf sela Donja Seoca.

Okolo crkve je ograđeno groblje. Masivnost i jednostavnost nekih grobnih ploča ukazuju da se na tom mjestu vršilo sahranjivanje prije podizanja sadašnje crkve. Zbog toga postoji vjerovatnoća da se tu nalazila starija crkva, što bi se samo arheološkim ispitivanjima moglo ustanoviti.”