Žene Crne Gore: Dara i Vukosava

U monografiji Žene Crne Gore, koju su uredili Olivera i Tijana Todorović, a izdala Narodna biblioteka 'Radosav Ljumović' u saradnji sa UNDP-om, predstavljene su značajne figure iz crnogorske istorije. Ovaj dio monografije posebno se fokusira na život i doprinos dve heroine, Daru Čokorilo i Vukosavu Ivanović-Mašanović, koje su se borile protiv fašizma tokom Drugog svjetskog rata.

Dara Čokorilo je bila studentkinja filozofije i revolucionarka iz Nikšića, koja se aktivno uključila u Narodnooslobodilačku borbu. Nakon što je završila gimnaziju, pridružila se omladinskom pokretu, a 1941. godine postala članica Komunističke partije Jugoslavije. Tokom Trinaestojulskog ustanka, bila je uhapšena od strane italijanskih okupatora i odvedena u koncentracioni logor Kavaja u Albaniji. Nakon rasformiranja logora, nastavila je sa borbom protiv okupatora, ali je u julu 1943. godine zarobljena i sprovedena u nikšićki zatvor. Iako je bila podvrgnuta mučenju, ostala je nepokolebljiva. Nažalost, u novembru 1943. godine, Dara je strijeljana, ostavljajući iza sebe snažan primjer hrabrosti i posvećenosti borbi za slobodu.

Ružna sudbina nije mimoišla ni Vukosavu Ivanović-Mašanović, prvu ženu u Crnoj Gori koju su strijeljali fašistički okupatori. Vukosava, studentkinja prava, bila je aktivna u revolucionarnom pokretu još od svojih gimnazijskih dana. Nakon povratka u Crnu Goru, uključila se u pripreme za Trinaestojulski ustanak i borila se protiv okupatora. Uhvaćena je u avgustu 1941. godine, a tokom suđenja se hrabro suprotstavljala optužbama, ponosno priznajući svoje učešće u ustanku. Na dan svog dvadeset i prvog rođendana, strijeljana je zajedno sa svojim vjerenikom Tomom Mašanovićem. Njihova ljubav i hrabrost ostavile su snažan trag u kolektivnoj memoriji naroda. Čak i decenijama kasnije, njen otpor i odbijanje da prihvati milost ostali su simbol slobode i otpora.

Ove žene, svojim herojskim djelovanjem, i dalje inspirišu nove generacije i predstavljaju neizbrisiv dio crnogorske istorije. Njihove priče, ispunjene hrabrošću i otporom, podsećaju nas na važnost borbe za pravdu i slobodu.