Opasna bića tame: Metapoetički horor u devedesetim (III)

U trećem dijelu analize metapoetičkog horora devedesetih, fokusiramo se na filmove koji su oblikovali ovaj žanr u tom periodu. Kao što je to bio slučaj i u sedamdesetim i osamdesetim, ključni metapoetički horori nastaju unutar naglašeno autorskih perspektiva. U mnogim intervjuima, Wes Craven je izjavljivao da je inspiraciju za svoje filmove crpio iz snova, a njegov posljednji značajan film, Wes Craven’s New Nightmare (Nova noćna mora, 1994), podiže ovu temu na nivo supstancijalnog meta-slashera.

U ovom ostvarenju, svi glumci igraju sami sebe, a užasni događaji potiču iz noćnih mora režisera koji ponovo budi demone prošlosti, konkretno Freddyja Kruegera. Gledalac se dovodi u poziciju da ne može da razluči gdje se završava film, a gdje počinje stvarnost, što je osnovni element žanrovskog saspensa. Kvalitet New Nightmare se najjasnije vidi prateći razvoj Freddyjeve 'slave': na početku je on televizijska zvijezda, celebrity, dok na kraju ponovo postaje čudovište lišeno glamura.

S druge strane, Ferrara u svom filmu The Addiction (Zavisnost, 1994) vampira sagledava kao oblik negativne transcendencije. Lili Taylor igra studenticu filozofije koju ugrize vampirica (Annabella Sciorra), dok pesimistička vizura kroz koju Ferrara pripovijeda svoju priču, dodatno naglašava pritisak urbane propasti New Yorka i dijabolične prepletenosti moći, zavođenja, znanja i bola. Na proslavi povodom diplomiranja, junakinja inicira masovno krvoproliće, a pred smrt joj katolički sveštenik daje posljednju pričest, uz njene riječi: Amen.

Najintrigantniji evropski metapoetički horor dolazi iz rukava Michaela Hanekea. Njegov film Funny Games (Smiješne igre, 1997) se fokusira na pitanje nasilja, njegove funkcije i svrhe, kao i signifikacije u aporičnom univerzumu. Priča se vrti oko obične porodice koja biva izložena teroru od strane dvojice mladića, čija motivacija ostaje nejasna. Sa neizdržljivom preciznošću, film prikazuje ponižavanje i uništavanje nesrećne familije, dok jedan od napadača u iznenadnom otkriću otkriva da se ovdje ne radi o sociološki indukovanom zlu, već o nečemu mnogo užasnijem.

U opusu Johna Carpentera, dva najbolja filma sa esejističkim razmatranjem metatekstualne problematike su They Live (1988) i In the Mouth of Madness (U ustima ludila, 1994). Carpenter u In the Mouth of Madness skrupulozno analizira metajezičke aspekte, postavljajući pitanje razgraničavanja između stvarnosti i fikcije. Tako se horor koristi kao žanrovski okvir za analizu prirode i konvencija sedme umjetnosti.

Carpenter se suprotstavlja vladajućoj aksiologiji u Vampires (1998), gdje glavnom junaku (James Woods) kritikuje recentne predstave o vampirima. Umjesto da relativizuje figure vampira, Carpenter ih ponovo prikazuje kao opasna bića tame, a jedini odnos između čovjeka i vampira ostaje borba u kojoj nema milosti. Ovaj film, smješten u ruralni milje Teksasa, dodatno naglašava egzistencijalni konflikt u epskoj perspektivi, držeći gledaoca u napetosti do katarzičnog završetka.

Carpenter na ovaj način nudi superiornu ideološku 'preskripciju' hororu, predstavljajući se kao ključni baštinik i inovator esencije Starog Hollywooda. U prepletu raznih žanrovskih sfera, Carpenter vjeruje da će se dobiti validni interpretativni mehanizam koji ukazuje na paradigmatične momente aktuelne američke problematike, uključujući pitanja politike, ekonomije i morala.