Andrija Jovićević: Istaknuti pedagog i jezik u Crnoj Gori

Na današnji dan, 8. februara 1870. godine, u Obodu je rođen Andrija Jovićević, istaknuti pedagog, publcista i pripovjedač, poznat u narodu kao učitelj Andro. Sa šesnaest godina započeo je svoju učiteljsku karijeru u Manastiru Morači. Godine 1901. izabran je za prvog predsjednika Crnogorskog učiteljskog udruženja u Nikšiću.

Jovićević je objavio bogatu etnološku i antropogeografsku građu o crnogorskim plemenima, nahijama, jeziku i običajima. Njegova poznata djela uključuju “Domaće vaspitanje i njegovanje djece u Crnoj Gori”, “Slikе iz prošlosti Ceklina”, “Manastiri u Crnoj Gori” i “Dnevnik iz albanskih ratova”. Njegova bibliografija sadrži više od 120 jedinica, obuhvatajući stručne radove, priloge, prikaze, udžbenike i pripovijetke.

Osim toga, Jovićević je bio poslanik u crnogorskom parlamentu i aktivno se zalagao za socijalne reforme društva, a učestvovao je i u Prvom i Drugom balkanskom ratu. Njegovi susreti sa Jovanom Cvijićem 1906. godine, a kasnije i sa Jovanom Erdeljanovićem, bili su ključni za njegovo daljnje proučavanje antropogeografije i etnologije.

Jovićević je sistematski proučavao pojedine plemenske i predijelne cjeline u Crnoj Gori, obuhvatajući više od 300 sela i 6 varoši. Njegova istraživanja obradila su geografski položaj, privredne prilike, imovinske odnose i kulturno-istorijsko nasljeđe. Posvetio je posebnu pažnju poreklu stanovništva, jeziku, nošnji i običajima.

U svom djelu iz 1911. godine, “Crnogorsko primorje i Krajina”, Jovićević ističe da se u tim krajevima govori čistim srpskim jezikom, dok se u područjima naseljenim albanskim stanovništvom, kao što su Ulcinj i okolna mjesta, koristi i albanski jezik. On je naglasio da srpski jezik prevladava u Morkovićima, Baru, Zašljebima i drugim mjestima.

Andrija Jovićević je bio jedan od najuglednijih Crnogoraca, dobitnik brojnih priznanja Kraljevina Crne Gore i Jugoslavije. Njegovo naučno djelo ostaje značajno kao doprinos proučavanju crnogorske kulturne baštine i njenog mjesta među balčanskim i evropskim narodima.