Krstarenje u gvozdenom kovčegu: Analiza 'Taxi Driver'-a

Jednoga dana prava će kiša pasti i spraće pravo smeće s ulica. Martin Skorseze je pričao da su za njega filmovi poput snova ili drogom izazvanih sanjarenja, a iz tog osjećaja nastao je i kultni film 'Taxi Driver' iz 1976. godine. Njegov zadatak je bio da gledaocima omogući iskustvo limba, stanje između sna i buđenja. Tako je, da bi došlo do toga, prvo moralo da se dogodi prijateljstvo između Brajana De Palme i Pola Šredera, koji je tada bio na putu da postane veliki scenarista.

Pol Šreder, suočen sa teškom, hroničnom nesanicom, lutao bi po ponoćnim bioskopima i knjižarama, često se susrećući sa pornografijom i likovima koji žude za njom. Nakon razvoda i raskida sa curom, bio je prinuđen da živi nekoliko sedmica u svojim kolima, što je stvorilo konture lika Trevisa Bikla. U filmu, on krstari taksijem noću kroz desetomilionski Njujork, potpuno sam, što dovodi do pitanja o društvenim problemima i izolaciji.

Skorseze je kroz 'Taxi Driver' stvorio nešto mnogo veće od političkog komentara o Americi nakon Vijetnamskog rata; ovaj film istražuje beznadežne pokušaje ostvarivanja konekcije u svijetu koji je gurnuo likove poput Trevisa Bikla na marginu. Šrederovo iskustvo s usamljenosti, koje je dovelo do dugog bolničkog liječenja, rezultiralo je stvaranjem prvih verzija scenarija za 'Taksistu'. Potpuno sam, bez razgovora s drugima, prepoznaje taksi kao metaforu za usamljenost.

Trevis Bikl, veteran Vijetnamskog rata, simbolizuje nacionalnu traumu poraza i razočaranih veterana, čime se povezuje s njegovom psihozom i paranojom. U knjizi 'Scorsese on Scorsese', Skorseze ga upoređuje sa svecom koji očajnički želi da se pročisti, a kada pokuša da se ubije, to liči na samurajski kod. Tokom snimanja, glumačka ekipa je smanjila svoje honorare da bi se uklopila u mali budžet od 1,9 miliona dolara. Dustin Hoffman je odbio ulogu zbog sumnje u Skorsezeov projekat, dok je Robert De Niro, nakon snimanja u Rimu, odmah krenuo u Njujork kako bi se pripremio za ulogu.

De Niro je postao svjetski poznat zahvaljujući ulozi u 'Kumu', ali tokom svih noći vožnje taksijem, samo ga je jedna osoba prepoznala. Za 'Taksistu' je smršao 16 kilograma i istraživao govor ratnog veterana, što je dodatno pridonijelo dubini njegove interpretacije. Njegov honorar iznosio je samo 35.000 dolara, a Skorseze je zaradio 65.000, dok je većina budžeta otišla na glumačke honorare.

Kada je Trevis Bikl odlučio da se ošiša na čiroki friz, to je simbolizovalo njegovu spremnost za akciju, a likovi u Sajgonu su bili inspiracija za ovaj izgled. Tokom snimanja, Njujork je bio na ivici bankrota, a ulice su savršeno odgovarale atmosferi propadanja. Kontroverza oko Džodi Foster, koja je kao 12-godišnjakinja glumila prostitutku Ajris, manje je bitna u svjetlu njene posvećenosti i rada s De Nirom, koji je postao njen ključni mentor.

Finalna scena filma, snimljena poput simfonije iskupljenja, postavlja pitanje da li je to sve samo maštarija ili stvarnost. Završnica, koja se može interpretirati kao povratak na početak, ukazuje na postvijetnamsku Ameriku i Njujork pred bankrotom, dok 'Taxi Driver' i dalje govori o osamljenim ljudima, punim samoprezira, koji traže iskupljenje kroz pravu konekciju sa drugima. Pol Šreder naglašava da Trevis nikako nije 'zacijeljen' onakvim krajem filma, čime se otvara prostor za razmišljanje o njegovom liku i njegovim sudbinama.