Treće veče 13. 'Trga od ćirilice': 'Slušaj kako govorim – Sava Mrkalj'

Sinoć, 17. avgusta, na prepunom Trgu hercega Stefana, izvedena je monodrama o Savi Mrkalju, prvom srpskom školovanom filologu, učitelju, monahu i tvorcu prvog dosledno koncipiranog predloga za racionalizaciju srpske ćirilice. Monodrama se bavi životnim putem i stradanjem ovog veoma obrazovanog čovjeka, poliglote, koji je svoju životnu misiju vidio u tome da pismo svog roda sistematski reformiše tako da ono zaista i oslikava stvarno stanje jezika.

Tom pitanju je posvetio svoje glavno delo 'Salo debelog jer libo azbukopotres'. U isto vrijeme ovo je dirljiva, teška, trnovita i mudra priča o usudu srpskog življa u Vojnoj Krajini, ispričana kroz biografiju Save Mrkalja. Budući da je raspolagao kako potrebnim znanjem, tako i izuzetnom sposobnošću logičkog rasuđivanja, Mrkalj je predložio svojevrsnu jezičku revoluciju, predlažući da se u srpskoj azbuci zadrže samo ona slova koja označavaju samo jedan glas.

„Piši kako što govoriš“, njegovo je načelo i njegovih je 25 slova azbuke koje je Vuk Karadžić preuzeo i nadogradio. Nošen hrabrošću koju zanesenost idejom daje mladom čovjeku, koji ne razmišlja puno o ukupnom društvenom kontekstu u kom svoju ideju želi da sprovede, niti o mogućim posledicama koje će proizaći iz takvog radikalnog pristupa, Mrkalj je veoma postradao, i umro je mlad, u pedesetim godinama, u Beču, zaboravljen gotovo od svih. Sahranjen je u zajedničkoj bolničkoj grobnici, na mjestu gdje se danas nalazi fudbalski teren.

Monodrama „Slušaj kako govorim – Sava Mrkalj”, iz pera profesora Bečkog univerziteta dr Gordane Ilić Marković, u režiji Dušana Aškovića i izvedbi Dejana Stojakovića dragocjena je stoga što od zaborava čuva lik i djelo čovjeka do sada poznatog uglavnom u uskim krugovima jezikoslovaca, kome u krajnoj liniji pripada zasluga što je srpska ćirilica danas ovakva kakva jeste.

Urednik i voditelj ove programske večeri bila je Teodora Kovač, koja je najavila i predstojeći program na 13. Trgu od ćirilice. Večeras, 18. avgusta, na Trgu hercega Stefana sa početkom u 20.30 č. biće obilježeni jubileji: 170 godina od bitke na Martinićima i Krusima (1796), 150 godina od bitaka na Vučjem dolu i Fundini (1876) i 110 godina od Mojkovačke bitke (1916). O ovim značajnim bitkama govoriće: protojerej–stavrofor mast. Gojko Perović, dr Budimir Aleksić i prof. dr Miloš Ković. U programu će učestvovati i narodni guslar Željko Vukčević.