Cetinjani među pet najboljih na svijetu: Vrhunske inovacije u Crnoj Gori

Anđela i Ivan Martinović, osnivači epiSTEMe Hub-a, osvojili su prestižnu WSIS Champion Prize 2026 na Svjetskom samitu o informacionom društvu u Ženevi. Njihov projekat 'Youth 4smart Cetinje: Od ideje do pametnog rješenja' svrstan je među pet najboljih na svijetu u kategoriji životne sredine (E-Environment), što potvrđuje da inovacije nastale u Crnoj Gori mogu konkurisati najboljim globalnim rješenjima.

“Stajati na sceni i primiti WSIS Champion nagradu bio je trenutak ponosa, zahvalnosti i potvrde da se predan rad, posvećenost i vjera u ono što radimo prepoznaju i cijene na međunarodnom nivou”, ističu Martinovići. Tokom ceremonije, uz njih je bila i gospođa Slavica Milačić, ambasadorka Crne Gore pri Ujedinjenim nacijama, koja je dodatno učinila ovaj trenutak značajnim.

WSIS Champions predstavlja veliko međunarodno priznanje za projekte koji koriste informacione i komunikacione tehnologije u rješavanju društvenih izazova. “Biti među WSIS Champions znači biti dio globalne zajednice inovatora čiji je rad prepoznat kao primjer dobre prakse na svjetskom nivou”, dodaju oni.

Projekat 'Youth 4smart Cetinje' je nastavak uspostavljanja inovativnog koncepta 'Cetinje – Smart city', koji omogućava kreiranje Hub-a na otvorenom za naučnike iz Crne Gore, dijaspore i inostranstva. “Ideja za realizaciju proistekla je tokom sprovođenja projekta 'Air Quality Monitoring System' koji je takođe nagrađen WSIS Champion priznanjem 2024. godine”, objašnjavaju Martinovići.

Misija i vizija projekta oblikovane su kroz javni konkurs 'SINERGIJA – Crna Gora', uz podršku Evropske unije. Projektni prijedlog, za koji je bila zadužena dr Anđela Martinović, dobio je najvišu ocjenu, omogućivši uspostavljanje prve javne IoT mreže u Crnoj Gori i sistema za monitoring popunjenosti kontejnera za odlaganje otpada. “Projekat je realizovan u partnerstvu sa Prijestonicom Cetinje, Komunalnim preduzećem i Američkim uglom na Cetinju”, navode oni.

Pored razvoja inovativnog sistema, projekat je obuhvatio edukaciju mladih iz osam crnogorskih opština koji su imali priliku da prođu put od ideje do stvaranja novog proizvoda. “Uvjereni smo da su motivacija, strast i vjera osnivača epiSTEMe Hub-a, kao i ostvareni uticaj, trasirali put ka uspjehu”, poručuju Martinovići.

Što se tiče odlaska mladih iz Crne Gore, smatraju da mladi odlaze zbog nedostatka podrške za razvoj svojih ideja. “Za nauku i inovacije potrebna su finansijska ulaganja, ali i znanje donatora da prepoznaju mlade koji mogu ostvariti uticaj. U našem slučaju, poklopilo se mnogo 'kockica', a to su strast i želja za doprinos rodnom gradu”, ističu oni.

Koncept 'Youth 4smart Cetinje' je od početka osmišljen da bude skalabilan i da može biti implementiran i u drugim dijelovima Crne Gore. “Otvoreni smo za saradnju sa akterima iz drugih opština”, zaključuju mladi inovatori.