Samostalna izložba Irene Lagator Pejović na 40. festivalu Grad teatar

Samostalna izložba Irene Lagator Pejović pod nazivom „Reč i misao. Velika apstraktna slika, 2026“ biće otvorena u ponedjeljak, 13. jula, u okviru jubilarnog 40. izdanja festivala Grad teatar u Budvi. Otvaranje je zakazano za 21 čas.

Postavka će biti predstavljena u prostoru Santa Maria in Punta, gdje će savremeni umjetnički rad uspostaviti dijalog sa istorijskim ambijentom, kao dio likovnog programa ovogodišnjeg festivala i biće dostupna publici do 1. avgusta. Kustos izložbe je Branislav Dimitrijević.

Izložba „Reč i misao. Velika apstraktna slika“ predstavlja istoimenu instalaciju specifično prilagodjenu prostoru desakralizovane bazilike Santa Maria in Punta u Budvi. U pitanju je njeno drugo po redu izvođenje, a premijerno je bila postavljena u Salonu muzeja Savremene umetnosti u Beogradu u okviru samostalne izložbe dvije autorke, izložbe Popis: materija, umetnost, kapitalizam, Irene Lagator Pejović i Jelene Micić.

Instalacija prikazuje knjige izdavačke kuće „Rad,“ osnovane 1949. godine u socijalističkoj Jugoslaviji. Ova izdavačka kuća postala je jedna od najprestžnijih u regionu, proizvodeći priručnike za posleratnu obnovu kroz Radnički univerzitet. Njena edicija „Reč i misao,“ pokrenuta 1959. godine, bila je prva pristupačna kolekcija džepnog formata koja je demokratizovala pristup jugoslavenskoj i svjetskoj književnosti kroz masovni tiraž.

Na izložbi, knjige su publici dostupne za čitanje, dok njihove uniformne crvene korice zajedno grade monohromatsku površinu koja podsjeća na apstraktnu sliku. Ističući književnost kao umjetnost, instalacija kritički propituje neoliberalnu tržišnu logiku savremene umjetnosti, predlažući alternativu: umjetnost kao kolektivni resurs koji otjelovljuje brigu, pluralnost, jednakost i pristupačnost.

U okviru jubilarnog festivala Grad teatar, Lagator Pejović naglašava da uzeti knjigu u ruke i čitati je u javnom prostoru postaje politički gest u trenutku kada se biblioteke bombarduju, univerziteti zatvaraju, a pristup znanju postaje privilegija.

Izložba predstavlja dvojni spomenik: onome što je napisano u knjigama i onome što se dogodilo sa zajednicom koja ih je čitala. U festivalu 2026. biće prisutne tri generacije publike: oni koji pamte ove knjige, oni koji su ih vidjeli u kućnim bibliotekama svojih roditelja i oni koji ih nikada nijesu upoznali.

Instalacija je realizovana zahvaljujući saradnji sa brojnim bibliotekama, uključujući Nacionalnu biblioteku „Đurđe Crnojević“ iz Cetinja, JU Narodnu biblioteku i čitaonicu „Njegoš“ iz Cetinja, Gradske biblioteke iz Tivta i Kotor, kao i Narodnu biblioteku „Radosav Ljumović“ iz Podgorice.

Irena Lagator Pejović je umjetnica i teoretičarka umjetnosti, aktivna na internacionalnoj sceni savremene umjetnosti od 2000. godine. Vanredna je profesorka na Univerzitetu Donja Gorica u Podgorici i predstavlja Crnu Goru na raznim međunarodnim izložbama.