Koliko je blizu ujedinjenje Moldavije i Rumunije?

Visoki predstavnici vlasti Rumunije i Moldavije gaje međusobnu naklonost, što je potvrđeno zajedničkom fotografijom moldavske predsjednice Maje Sandu i njenog rumunskog kolege Nikušora Dana u rumunskom vojnom avionu. Njihov put ka glavnom gradu Jermenije, gdje je održan sastanak Evropske političke zajednice, bio je prvi zajednički međunarodni put čelnika ovih zemalja, a njihova protokolarna dobrodošlica naglašava važnost pitanja mogućeg (ponovnog) ujedinjenja.

Prvi put u historiji na vlasti su čelnici koji pozitivno gledaju na ideju ujedinjenja, dok su se prethodni moldavski predsjednici tome protivili. Maja Sandu, poznata kao zagovornica ujedinjenja, u posljednje vrijeme otvoreno iznosi svoje stavove, a tokom intervjua za Bi-Bi-Si izjavila je da bi lično glasala za ujedinjenje na referendumu, što je izazvalo reakcije opozicionih političara koji su tražili njenu smjenu zbog „veleizdaje”.

Rumunski predsjednik Nikušor Dan također otvoreno podržava ideju, izjavivši: „Rumunija je spremna.” On ne zauzima paternalistički stav prema Moldaviji, tretirajući je ravnopravno, što nailazi na dobar odjek među moldavskim građanima. Maja Sandu i Nikušor Dan dijele blizak lični odnos, a oboje su ranije bili aktivisti protiv korupcije. Maja Sandu je, kao i mnogi njeni sunarodnici, i državljanka Rumunije i podržala je Nikušora Dana na rumunskim predsjedničkim izborima 2025.

Moldavija i Rumunija su historijski, jezički i kulturno povezane. Službeni jezik u obje zemlje je rumunski. Nakon Prvog svjetskog rata, dio Moldavije pod ruskom vlašću odlučuje se za ujedinjenje sa Rumunijom, koja je nastala 1859. ujedinjenjem Moldavije i Vlaške. Međutim, Staljin je 1940. pripojio dio Moldavije i stvorio Moldavsku Sovjetsku Republiku, koja je stekla nezavisnost 1991.

Prema istraživanju iz marta 2026. godine, oko 42% građana Moldavije podržava ujedinjenje, dok 47% njih ne želi da postane siromašna pokrajina Rumunije. U Rumuniji, podrška za ujedinjenje iznosi čak 72%. Promjene raspoloženja među građanima Moldavije povećane su uslijed rata u Ukrajini, a više od trećine stanovništva Moldavije ima rumunsko državljanstvo.

Uprkos visokom procentu podrške, postoje i ustavne prepreke za ujedinjenje, a Moldavija se obavezala na vojnu neutralnost. Tema ujedinjenja dobija zamah, a moldavski birači su bili ključni faktor na rumunskim izborima 2025. godine, doprinoseći pobjedi Nikušora Dana nad kandidatom krajnje desnice. Maja Sandu se suočava sa optužbama za izdaju zbog zagovaranja ujedinjenja, a Kaja Kalas, visoka predstavnica EU, naglašava da o eventualnom ujedinjenju mogu odlučiti isključivo građani Moldavije i Rumunije.