Kako je EU stvorila Viktora Orbana

Mađarski premijer Viktor Orban, poznat po svojim neliberalnim stavovima, suočava se sa najozbiljnijim izbornim izazovom 12. aprila, toliko ozbiljnim da Donald Tramp šalje svog potpredsjednika Džej Di Vensa u pomoć. Njegov uticaj i način na koji je izgradio svoju vlast u Evropi postavljaju ozbiljna pitanja o budućnosti evropskog jedinstva.

U svojim memoarima 'Sloboda', bivša njemačka kancelarka Angela Merkel prisjeća se događaja iz 2014. godine kada je, sjedeći na stadionu u Rio de Žaneiru, razgovarala s Orbanom. Tada je on skovao izraz 'neliberalna demokratija', koji je postao simbol njegovog otpora prema ustaljenom političkom poretku Evropske unije.

Tokom svoje vladavine, Orban je koristio izdašne budžetske fondove EU da bi izgradio svoju verziju demokratije, dok je istovremeno napadao Brisel zbog zadiranja u suverenitet Mađarske. Kohezioni fondovi EU su finansirali više od polovine javnih investicija u zemlji, čineći prosječno više od tri odsto mađarskog BDP-a.

Njemačka je postala dominantni partner Mađarske, a Orban je privukao strane investitore poput Audija i BMW-a zahvaljujući jeftinoj radnoj snazi i državnim subvencijama. Međutim, najveća greška EU bila je uvjerenje da će države članice iz centralne Evrope slijediti liberalnu demokratiju.

U 2015. godini, kada je Orban podigao ogradu kako bi spriječio izbjeglice da pređu u Njemačku, Merkel je nastojala da pruži podršku izbjeglicama. Taj trenutak je označio prekretnicu u usponu populističkih pokreta u Evropi.

Orban je imao podršku poslaničke grupe Evropske narodne partije (EPP), koja se pokazala ključnom za njegov opstanak na vlasti. Iako je EPP konačno suspendovao Fides 2019. godine, mađarski poslanici su i dalje bili potrebni za donošenje važnih odluka unutar EU.

Na kraju, bivši savjetnik francuskog predsjednika Makrona, Kleman Bon, ističe da su evropski lideri pogrešno procijenili situaciju i nisu imali odgovarajuće instrumente da se suoče s Orbanovim izazovima. On sugeriše da bi jedan od načina rješavanja problema mogao biti odustajanje od pravila jednoglasnosti u donošenju odluka o spoljnoj politici, ali Francuska i Njemačka se protive toj ideji, smatrajući da ih ona štiti, dok u stvarnosti štiti samo Orbana.