Pad Carigrada 1204. godine

Na današnji dan, 1204. godine, krstaši, koji su učestvovali u Četvrtom krstaškom ratu, zauzeli su Carigrad, pretvorivši ga u centar takozvanog Latinskog carstva. Ovaj događaj ostavio je duboke posljedice koje se osjećaju do danas.

Vizantija je povratila Carigrad 1261. godine, dok je pod tursku vlast pao 1453. godine, postavši Istanbul i prijestonica Osmanlijskog carstva do 1923. godine. Uzimajući u obzir te događaje, jasno je da je uništavanje Carigrada stvorilo nepremostiv razdor između istočne i zapadne Evrope.

Veliki rat u Evropi odigrao se 1204. godine kada su Latini, Venećani i franački krstaši osvojili i spalili Carigrad. Pod izgovorom borbe protiv 'šizmatickog' pravoslavnog carstva, oni su stvorili ponor između istočne i zapadne Evrope, dok je Balkan ostao nestabilni most između njih.

Prije krstaškog pohoda na Carigrad, vođena je duga propagandna kampanja na Zapadu, gdje je Vizantija predstavljena kao šizmaticka, pokvarena i okrutna, što je služilo kao opravdanje za rat protiv nje. Istoričari ističu da su napad na Carigrad inspirisali lukavi trgovci i pomorci Mlečani, koji su htjeli steći monopol nad trgovinskim putevima između Istoka i Zapada.

Krstaši su uspjeli da osvoje prijestonicu Remejskog carstva jer je ono bilo oslabljeno hiperinflacijom i građanskim ratovima. Moralno opravdanje Latina za nezamisliv pokolj civila u Carigradu bila je borba protiv pravoslavne šizme. Čak se i tadašnji papa Inocent III zgrozio nad njihovim zverstvima, što je ostalo zabilježeno u njegovom pismu krstaškim vođama. Papa je zaključio da poslije krstaških zločina istočni hrišćani više neće vjerovati zapadnim.

Pravoslavni hrišćani Carigrada su, padom grada pod vlast Mlečana i krstaša, doživjeli neviđena mučenja i masakriranja, bez obzira na pol i godine. Rimski krstaši su zajedno sa Mlečanima uništili veliki broj crkava, dvora, manastira i skulptura od neprocjenjive kulturne i istorijske vrijednosti.

Krstašima su grijesi bili oprošteni kada su donijeli blago Carigrada na Zapad. Zlato koje su opljačkali vitezovi-monaši reda Templara postalo je temelj njihovog bankarstva, a to bogatstvo je čuvano u teško dostupnim planinskim manastirima-tvrđavama u Švajcarskoj. Venecija je izgrađena od opljačkanih dijelova carigradskih palata, uključujući i poznatu vajarsku kompoziciju konja na Trgu Svetog Marka i nevjerovatan zlatni oltar istoimene crkve.

Vizantijski naučnici, zanatlije i umjetnici pobjegli su u Italiju, donoseći Zapadu nepoznatu civilizaciju, što je označilo početak renesanse. U to vrijeme, pljačka osvojenog grada trajala je tri dana, dok je u Carigradu trajala sljedećih 57 godina. Treba imati u vidu da je to bio Drugi Rim, središte moći, kulture i arhiva najpismenije države svijeta.

Uticajni monasi franjevci i benediktinci napravili su pravu invaziju i odnijeli tu neprocjenjivu biblioteku i arhivu na kojoj se zasniva historiografija. Podjela i razdvajanje istočne i zapadne Evrope počinje upravo od onoga što su uradili Venecijanci i krstaši. Posljedice pada Carigrada 1204. godine osjećaju se do današnjeg dana.