Načistički napad na Norvešku: 9. april 1940. godine

Na današnji dan, 9. aprila 1940. godine, Njemačka je u Drugom svjetskom ratu bez objave neprijateljstava napala Norvešku i Dansku. Rano ujutro njemački ambasadori su predali ultimatum vladama u Oslu i Kopenhagenu da se, trenutno i bez otpora, stave „pod zaštitu Rajha“. Danska je pristala, a Norveška odlučno odbila predaju.

Uprkos britanskoj i francuskoj pomoći, njemačke trupe su skršile otpor, zahvaljujući i izdaji norveškog naciste majora Vidkuna Kvislinga. Norveški front je otvoren invazijom Njemačke na Norvešku 9. aprila 1940. godine. O okupaciji Norveške se završila 8. maja 1945. godine, poslije kapitulacije njemačke vojske u Evropi. Tokom ovog perioda, Norveška je bila okupirana od strane Vermahta. Civilnu vlast je vodila Rajskomanda Norveške, koja je predstavljala kolaboracionističku vlast i kvislinški režim. Za to vrijeme norveški kralj i vlada su vršili svoju dužnost u egzilu u Londonu.

Pošto je zadržala neutralnost u Prvom svjetskom ratu, norveška spoljna i vojna politika su najviše zavisile od tri faktora: mjere štednje koje su bile promovisane od strane konzervativnih partija, pacifizam kojeg je promovisala Norveška radnička partija, i doktrina održanja neutralnosti, izgrađena na pretpostavci da neće biti potrebe da se Norveška uvodi u rat, ako ostane neutralna. Iako je neutralnost ostala prioritet sve dok invazija već nije ostvarena, opšte poznata činjenica u norveškoj vlasti je bila da ne treba zaračunati sa Ujedinjenim Kraljevstvom.

Već od 1939. godine je postojao osjećaj da Norveška treba da se pripremi, i to ne samo za odbranu svoje neutralnosti, već i svoje slobode. U periodu između septembra 1939. godine i aprila 1940. godine se dosta toga uradilo na povećanju borbene gotovosti Norveške. Ona je uspjela da izdejstvuje dva dobra trgovinska sporazuma, sa Ujedinjenim Kraljevstvom i sa Njemačkom, ali je bilo očigledno da je svaka strana htjela da spriječi onu drugu da priđe Norveškoj.

Iz bojazni od zaštite Norveške od strane Ujedinjenog Kraljevstva i Francuske, Njemačka je izvršila invaziju na Norvešku iz više razloga: luke koje nijesu okovane ledom, čime bi imali mogućnost da kontrolišu Sjeverni Atlantik; da obezbijede rudnike gvožđa na sjeveru Švedske; time bi preduhitili Francusku i Ujedinjeno Kraljevstvo u istom cilju; i da povećaju propagandu u pogledu Njemačke imperije. Nije prošlo mnogo do trenutka kada je njemačka vojska umarširala u Oslo. Nakon toga, njemačka vojska se skoncentrisala na osvajanja ostalog dijela Norveške.

Hitler je u Norveškoj tokom cijelog rata rasporedio 300.000 vojnika, čime je obezbijedio stabilan priliv gvožđa, kao i strateške baze za vazdušne napade na Britaniju. Prije same invazije, Vidkun Kvisling, predsjednik Norveške Nacističke partije, je ubjeđivao Hitlera da će organizovati vladu koja će podržavati njemačku vlast. Njemu se nije svidjela ta ideja. Međutim, kada je vidio da se Norveški parlament neće predati, ponudio je Kvislingu mogućnost da organizuje vladu.

Kvisling je mislio da će, ako bude održao ekonomsku stabilnost zemlje i ako bude uspio da održi korektnu saradnju između norveškog naroda i okupacione njemačke vojske, na kraju pridobiti povjerenje svog naroda. Tokom rata, Saveznici su organizovali niz sabotaža i napada na teritoriju Norveške, sa ciljem onesposobljavanja njemačkih vojnih i naučnih kapaciteta. Najznačajnija akcija je bila onesposobljavanje njemačkog projekta nuklearne energije.

Čak i prije kraja rata se razmišljalo o sudbini saradnika sa okupatorom. Neki su se slagali sa politikom ubijanja prestupnika, dok su oni hladnije glave bili za sklapanje optužnice i suđenja optuženima za izdaju. 37 ljudi je osuđeno na smrt, a Vidkun Kvisling je uhvaćen i norveški sud osudio ga je na smrt streljanjem. Kvislingovo ime postalo je sinonim izdaje i saradnje sa neprijateljem širom svijeta, ne samo u Norveškoj. Naziv kvisling koristi se za građanina koji pomaže neprijatelju da osvoji njegovu zemlju.