Evropska agencija upozorava na bezbjednosne rizike u vazduhoplovstvu

Evropska agencija za bezbjednost vazdušnog saobraćaja (EASA) upozorava da ratovi, uključujući sve širi sukob na Bliskom istoku, povećavaju rizike za vazduhoplovstvo. Prema riječima Florijana Gijermeta, izvršnog direktora EASA, vazdušni koridori se sužavaju, a dronovi postaju sve rasprostranjeniji.

Jednomjesečni rat u Iranu preoblikuje vazdušni prostor širom Bliskog istoka, uzrokajući poremećaje u letovima, uključujući zagušenje ruta između Azije i Evrope koje su ranije prolazile kroz ili iznad tog regiona. Dugotrajni sukob Rusije i Ukrajine, kao i borbe između Pakistana i Avganistana, primoravaju aviokompanije da koriste sve uže koridore, posebno iznad Azerbejdžana i centralne Azije.

„Jasno je da koncentracija saobraćaja na određenim rutama, dostupnost vazdušnog prostora za kontrolu letenja i činjenica da se koriste manje uobičajene rute mogu generisati bezbjednosne rizike“, rekao je Gijermet. Ovo su prvi komentari evropskog regulatora vazduhoplovstva od izbijanja rata na Bliskom istoku krajem februara.

Vazduhoplovstvo je među najpogođenijim sektorima, dok se piloti suočavaju sa rastućim rizicima od projektila i dronova. Gijermet, veteran sektora koji je ranije vodio francuski sistem kontrole letenja, ističe da su posade i kontrolori obučeni da predvide i ublaže rizike, ali zatvaranje vazdušnog prostora ili ograničavanje letova ponekad je neizbježno.

„Mi u vazduhoplovstvu imamo sredstva da ublažimo rizik. Jedno od tih sredstava je da očistimo nebo“, kazao je Gijermet, dodajući da, iako to remeti putnike, ostaje najefikasniji način da se gustina saobraćaja „stalno drži pod kontrolom“.

EASA, koja okuplja 31 evropsku državu, priprema redovnu reviziju svoje vazduhoplovne strategije u trenutku kada se jedan od najbezbjednijih vidova transporta suočava sa rastućim prijetnjama, od ometanja GPS signala i dronova do operativnih rizika kao što su nestabilni pristupi i incidenti na pisti.

U petak je EASA obnovila preporuku da se izbjegava vazdušni prostor iznad Irana, Izraela i djelova Zaliva do 10. aprila. Takođe, EASA priprema jasnije smjernice o ovlašćenjima koja se mogu koristiti za suzbijanje porasta aktivnosti neovlašćenih dronova usmjerenih ka civilnim aerodromima.

Aerodromi u EU suočavaju se sa incidentima vezanim za dronove, koje bezbjednosni stručnjaci povezuju sa takozvanim „hibridnim ratovanjem“, kombinacijom vojne sile, sajber napada i drugih oblika ometanja. Od ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine, dronovi su postali ključno oružje na obje strane, a aerodromi od Stokholma do Minhena suočavali su se sa poremećajima izazvanim dronovima, za koje se sumnja, ali nije potvrđeno, da su povezani sa sukobom.

Gijermet je naglasio potrebu za jasnijim pravilima, posebno imajući u vidu porast aktivnosti dronova povezanih sa državama. „Danas se suočavamo sa potpuno drugačijim okruženjem. Upravo to agencija sada preispituje“, rekao je u intervjuu u sjedištu agencije u Kelnu.

EASA razmatra tehničke zahtjeve za uređaje koji se koriste u blizini aerodroma. „Razmatramo mogućnost uvođenja određenih zahtjeva koji bi važili za uređaje koji se koriste u takvim okolnostima, kako bismo jasno definisali okvir ovlašćenja koja se mogu primijeniti“, zaključio je Gijermet.