CPT objavio preliminarna zapažanja o pritvoru u Crnoj Gori

Komitet Savjeta Evrope za sprječavanje torture (CPT) objavio je preliminarna zapažanja nakon posjete Crnoj Gori od 19. do 27. novembra 2025. godine, saopšteno je iz Akcije za ljudska prava (HRA). Tokom posjete, CPT je ispitao postupanje i uslove boravka osoba lišenih slobode u različitim mjestima pritvora, uključujući zatvore, ustanove za pritvor djece i mladih i vaspitno-popravne ustanove, kao i psihijatrijske bolnice i ustanove socijalne zaštite.

Pismo odgovora crnogorskih vlasti objavljeno je zajedno sa zapažanjima. Preliminarna zapažanja su posebno kritična prema položaju osoba u pritvoru. One su izložene lošem postupanju i borave u neprihvatljivim uslovima. Često su zatvorene u ćelijama 23 sata dnevno, a u pojedinim slučajevima im je na raspolaganju svega 2,5 m² životnog prostora po osobi. Takođe se ukazuje na sistemske probleme u vezi sa primjenom pritvora u Crnoj Gori, gdje 56% zatvorske populacije čine pritvorenici, a delegacija je razgovarala sa više osoba koje su provele više od šest godina u istražnom pritvoru.

Dalje navode da su konstatovana stroga ograničenja za pritvorenike. Što dovodi do smanjenog kontakta sa spoljnim svijetom i minimalnog pristupa bilo kakvim svrsishodnim aktivnostima ili radu. Osnovne stvari potrebne za pristojan i dostojanstven život – kao što su toalet papir, higijenski proizvodi i posteljina – vlasti ne obezbjeđuju redovno, pa su zatvorenici prinuđeni da zavise od svojih porodica za nabavku ovih najosnovnijih potrepština. Uprkos ponovljenim preporukama Komiteta tokom godina, nijesu preduzete mjere za poboljšanje teškog položaja osoba u pritvoru.

Situacija pacijenata u Psihijatrijskoj bolnici Dobrota nije se poboljšala od prethodne posjete CPT-a 2017. godine. Prenatrpanost ostaje ključni problem: značajan broj pacijenata i dalje spava na dušecima na podu, jer ustanova i dalje zbrinjava različite kategorije pacijenata. To uključuje forenzičke pacijente, takozvane „socijalne pacijente“ kojima nije potrebna dalja hospitalizacija, pa čak i djecu, uprkos otvaranju dječjeg psihijatrijskog odjeljenja u Kliničkom centru Crne Gore.

Kada je riječ o domovima socijalne zaštite, Komitet je zabilježio određena poboljšanja od prethodne posjete, posebno u Zavodu „Komanski most“. Međutim, Komitet i dalje izražava zabrinutost zbog nedovoljnog broja njegovatelja, kao i zbog izazova u radu sa uznemirenim korisnicima, naročito onima koji imaju teške oblike poremećaja iz spektra autizma, što zahtijeva posebne vještine i obuku.

Pismom od 22. januara 2026. godine, vlasti Crne Gore su odgovorile na različita pitanja koja je pokrenula delegacija Komiteta. Cjelokupan izvještaj o posjeti iz novembra 2025. biće dostavljen crnogorskim vlastima u julu 2026. godine. Preliminarna zapažanja i odgovor objavljeni su uz saglasnost vlasti Crne Gore.

Iz Izvora 2, CPT je objavio preliminarna zapažanja nakon posjete Crnoj Gori i dodaje da su prisutni isti problemi: prenatrpanost zatvora, stroga ograničenja za pritvorenike i nedostatak osnovnih potrepština, s posebnim osvrtom na Dobrotu i domove socijalne zaštite. Cjelokupni izvještaj o posjeti iz novembra 2025. biće dostavljen u julu 2026. godine, a saopštenja su objavljena uz saglasnost vlasti Crne Gore.